Lipödemde anti-enflamatuvar beslenme
Son güncelleme:
Bir bakışta
Anti-enflamatuvar beslenme, vücuttaki sessiz iltihaplanmayı artırdığı düşünülen besinleri azaltıp sebze, bakliyat, zeytinyağı ve balığı öne alan bir beslenme düzenidir. Lipödemde ağrı ve şişlik hissini hafifletmesi umulur; lipödeme özgü büyük bir çalışma yoktur, ama genel sağlık için güvenli bir temeldir. Çoğu kadın için iyi bir başlangıç noktasıdır.
Nasıl uygulanır
Bu yaklaşımın tek bir resmî listesi yoktur. Ortak noktası, tabağın büyük kısmını işlenmemiş besinlerin oluşturmasıdır: sebze, meyve, kuru baklagil, tam tahıl, zeytinyağı, ceviz ve balık.
Azaltılan taraf da bellidir: şekerli içecekler, paketli atıştırmalıklar, sucuk-salam gibi işlenmiş etler, beyaz unlu hamur işleri. Hiçbir besin tümüyle yasaklanmaz; sıklık ve porsiyon ayarlanır.
Lipödemde bu düzen sık önerilir, çünkü uzmanlar işlenmemiş besin ağırlıklı beslenmeyi temel kabul eder. Kilo vermek gerekiyorsa porsiyonlar buna göre küçültülür; gerekmiyorsa amaç kilo artışını önlemek ve genel sağlığı korumaktır.
Kimler için uygun?
Uygun olabileceği durumlar
- Lipödem tanısı almış ve nereden başlayacağını bilmeyen kadınlar
- Kilo vermesi gerekmeyen ama kilo almak istemeyenler
- Ağır kısıtlamalı diyetlerle zorlanmış, daha esnek bir düzen arayanlar
- Ailecek aynı sofrada yemek isteyenler
- İnsülin direnci, yüksek kolesterol gibi eşlik eden sorunları olanlar (hekim izlemiyle)
Uygun olmadığı ya da önce hekime danışılması gereken durumlar
- Lipödemi tedavi eden bir program olarak sunulmaz
- Böbrek hastalığında bakliyat ve sebze miktarı hekimle belirlenir
- Yeme bozukluğu öyküsünde plan uzmanla birlikte yapılır
- Takviye ya da hazır ürün kullanımı bu yaklaşımın parçası değildir
Bu durumlarda diyet, hekiminizin önerileri doğrultusunda diyetisyenle birlikte planlanır.
Adım adım uygulama
-
Mevcut düzeni yazın
Üç gün boyunca ne yediğinizi, saatini ve miktarını not edin. Neyin sık, neyin seyrek olduğu görünür.
-
Önce ekleyin
Her öğüne bir sebze ya da salata, haftaya iki balık ve iki bakliyat günü ekleyin.
-
Sonra azaltın
Şekerli içecek, paketli atıştırmalık ve işlenmiş eti haftada birkaç kereye indirin.
-
Ölçün ve ayarlayın
Kilo, bel ve bacak ölçülerini iki-dört haftada bir alın; porsiyonları buna göre düzenleyin.
Anti-enflamatuvar beslenme nedir?
Bu ad, vücutta uzun süren düşük düzeyli iltihaplanmayı azaltabileceği düşünülen bir yemek düzenine verilir. Enflamasyon sözcüğü buradan gelir. Belirli bir marka ya da hazır paket yoktur.
Bir tabakta neyin çok, neyin az olacağına dair genel bir çerçevedir. Türk mutfağındaki zeytinyağlılar, bakliyat yemekleri ve mevsim sebzeleri bu çerçeveye kolayca oturur.
Lipödemde neden düşünülür?
Lipödemli yağ dokusunda iltihaplanma bulguları bildirilmiştir. Bu yüzden iltihaplanmayı artırmayan bir beslenme mantıklı bir başlangıç olarak görülür.
Uzman uzlaşısı da işlenmemiş besin ağırlıklı, sağlıklı bir beslenmeyi önerir. Yine de lipödeme özgü, etkisi kanıtlanmış tek bir diyet yoktur. Beklenti, ağrı ve şişlik hissinde hafifleme ile kilo artışının önlenmesidir.
Tabakta ne var, ne az?
- Sık tüketin: mevsim sebzeleri, yeşillikler, kuru fasulye, nohut, mercimek, bulgur, yulaf, zeytinyağı, ceviz, fındık, yoğurt.
- Haftada iki kez balık: hamsi, sardalya, istavrit, uskumru gibi yağlı balıklar.
- Meyve her gün, ama suyu yerine kendisi.
- Azaltın: şekerli içecek ve meyve suyu, paketli kek-bisküvi, sucuk, salam, sosis.
- Ara sıra: beyaz ekmek, börek, kızartma, şerbetli tatlı.
Paketli ürünlerin neden azaltıldığını ultra işlenmiş gıda sayfasında okuyabilirsiniz. Besin besin ayrıntı için lipödemde ne yenir, ne yenmez rehberine bakın.
Pişirme ve alışveriş nasıl olmalı?
Yemeğin nasıl piştiği de önemlidir. Haşlama, buğulama, fırın ve tencere yemeği öne alınır. Kızartma haftada bir-iki kereyle sınırlanır. Yemeklerde yağ olarak zeytinyağı kullanılır; tereyağı az miktarda, tat vermek için eklenebilir.
Alışverişte pazar ve manav listenin başına yazılır. Market rafında içindekiler listesi uzun, okunması zor ürünler sepete daha seyrek girer. Kuru fasulye, nohut, bulgur ve yulaf gibi kuru gıdalar evde hep bulunursa sağlıklı bir öğün hazırlamak kolaylaşır.
Tuz için genel öneri günde 5 gramın altıdır. Turşu, salamura zeytin, hazır çorba ve cips tuzun gizli kaynaklarıdır. Tuzu azaltmak genel sağlık içindir; lipödem yağını yok etmez. Baharat, limon, sarımsak ve taze otlar tuzun yerini tutar.
Örnek bir gün nasıl görünür?
| Öğün | Örnek |
|---|---|
| Kahvaltı | Haşlanmış yumurta, beyaz peynir, domates, salatalık, yeşillik, bir avuç ceviz, bir dilim tam buğday ekmeği |
| Öğle | Zeytinyağlı taze fasulye, bir kase yoğurt, az bulgur pilavı |
| Ara öğün | Bir orta boy elma ve birkaç fındık |
| Akşam | Fırında sardalya ya da tavuk, bol yeşil salata, zeytinyağı ve limon |
Porsiyonlar kişinin boyuna, hareketine ve kilo hedefine göre değişir. Tablo yalnız fikir verir.
Çalışmalar ne diyor?
Lipödemde doğrudan "anti-enflamatuvar diyet" adıyla yapılmış büyük bir çalışma yoktur. En yakın veri, Akdeniz tipi bir beslenmenin denendiği küçük bir çalışmadır. Orada kilo ve yağ kütlesinde azalma bildirildi.
Bu çalışmalar az kişiyle ve kısa sürede yapıldı. Sonuçlar umut verir, ama herkes için aynı etkiyi göstermez. Diyet lipödemli yağ dokusunu tümüyle gidermez; bacaktaki orantısızlık sürebilir.
Bu düzenin karbonhidratı çok kısan bir yaklaşımla farkını ketojenik mi, anti-enflamatuvar mı karşılaştırmasında anlattık.
Kimler dikkat etmeli?
Bu düzen çoğu kişi için güvenlidir. Böbrek hastalığı olanlar bakliyat, ceviz ve sebze miktarını hekimle konuşmalıdır. Kan sulandırıcı ilaç kullananlar yeşil yapraklı sebzeyi bir anda çok artırmamalıdır.
Kilo verme hedefi varsa aç kalmak gerekmez. Çok düşük kalorili, tek besine dayalı programlar önerilmez. Yeme bozukluğu öyküsü olanlar planı bir uzmanla birlikte yapar.
Bu yaklaşıma uygun tarif ve alışveriş önerileri kardeş sitemizdeki anti-inflamatuar beslenme yazısında.
Sık sorulan sorular
Anti-enflamatuvar beslenme lipödemi geçirir mi?
Hayır. Lipödemi geçiren bir diyet bilinmiyor. Bu düzen ağrı ve şişlik hissinin hafiflemesine, kilo artışının önlenmesine ve genel sağlığa katkı sağlayabilir.
Ekmek tamamen bırakılmalı mı?
Gerekmez. Beyaz ekmek yerine tam buğday ya da çavdar ekmeği seçilir, miktar öğüne göre ayarlanır. Kilo hedefi varsa porsiyon küçültülür.
Süt ürünleri iltihabı artırır mı?
Yoğurt, ayran ve peynirin lipödemde iltihabı artırdığını gösteren güvenilir bir veri yok. Şekerli, aromalı süt ürünleri ise azaltılır.
Sonuç ne zaman fark edilir?
Kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler birkaç hafta içinde daha hafif hissettiğini söyler. Ölçümleri düzenli not etmek değişimi görmeyi kolaylaştırır.
Takviye kullanmak gerekir mi?
Lipödemde etkisi kanıtlanmış bir takviye yoktur. Hekiminize danışmadan başlamayın.
Kaynaklar
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödemin tanımı ve lipödeme özgü kanıtlanmış diyet olmaması
- Herbst KL ve ark. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology 2021 — işlenmemiş besin ağırlıklı beslenme önerisi
- Kruppa P ve ark. Lipedema: pathogenesis, diagnosis, and treatment options. Dtsch Arztebl Int 2020 — lipödemli yağ dokusunun özellikleri
- Di Renzo L ve ark. Modified Mediterranean diet and body composition in lipedema. Nutrients 2021 — Akdeniz tipi beslenmeyle küçük çalışma
- Dünya Sağlık Örgütü. Sağlıklı beslenme bilgi notu — şeker, tuz ve sebze-meyve genel önerileri
Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural
Diyetisyen
Bayraklı, İzmir'de yüz yüze ve çevrim içi beslenme danışmanlığı
WhatsApp'tan Yazın- Telefon+90 554 227 86 52
- E-postadyt.seymaturkoglu@gmail.com
- AdresBayraklı, İzmir