Lipödem yasak yiyecekler listesi: sık, az ve ara sıra
Lipödem yasak yiyecekler listelerinin bilimsel bir dayanağı yoktur. Tek tek besinleri sofradan çıkarmak yerine besinler üç gruba ayrılır: sık tüketilenler, azaltılanlar ve ara sıra yenenler. Sebze, baklagil, balık, yoğurt ve zeytinyağı sık tüketilir. Şekerli içecekler, beyaz un ve tuzlu hazır ürünler azaltılır. Pasta, kızartma ve şerbetli tatlı ara sıra, küçük porsiyonla yer alır.
Lipödem yasak yiyecekler listesi en çok aranan konulardan biridir. İnternette dolaşan listelerde domatesten maydanoza kadar pek çok besin yasak diye geçer. Bu listelerin bilimsel bir dayanağı yoktur.
Bu sayfada besinleri tek tek sofradan çıkarmak yerine üç gruba ayırdık: sık tüketin, azaltın ve ara sıra. Tablo, günlük sofrada hangi seçeneğin ağır basacağını gösteriyor.
Lipödem yasak yiyecekler listesi gerçekten var mı?
Lipödeme özgü, etkisi kanıtlanmış tek bir diyet yoktur [1]. Dolayısıyla belirli bir besini lipödemi kötüleştirdiği için sofradan çıkarmayı gerektiren bir çalışma da bulunmuyor. Bilinen şey, fazla kilonun ve obezitenin şikâyetleri artırabildiğidir.
Bu yüzden asıl soru tek bir besin üzerine kurulmaz. Önemli olan haftanın genelinde sofranın neye ağırlık verdiğidir. Bir dilim doğum günü pastası düzeni bozmaz, her gün yenen paketli kek bozar.
Hangi besinler sık, hangileri ara sıra tüketilmeli?
Aşağıdaki tabloda her besin grubu için üç sütun var. Ara sıra sütunu haftada bir ya da daha seyrek, küçük porsiyonla yenenleri gösteriyor.
| Besin grubu | Sık tüketin | Azaltın | Ara sıra |
|---|---|---|---|
| Sebze | Bütün sebzeler, yeşillik, zeytinyağlı sebze yemekleri | Bol yağda kavrulmuş sebze | Kızartma patlıcan, patates kızartması |
| Meyve | Mevsim meyveleri, günde iki üç porsiyon | Kuru meyve, taze sıkılmış meyve suyu | Şekerli meyve konservesi, hazır meyve suyu |
| Tahıl | Bulgur, yulaf, tam buğday ve çavdar ekmeği | Beyaz ekmek, pirinç pilavı, makarna | Börek, poğaça, simit |
| Protein | Balık, yumurta, tavuk, mercimek, nohut, kuru fasulye | Kırmızı et | Sucuk, salam, sosis |
| Süt ürünü | Yoğurt, ayran, kefir, az tuzlu peynir | Tuzlu ve yağlı sarı peynir | Şekerli meyveli yoğurt, krema |
| Yağ | Zeytinyağı, ceviz, badem, fındık | Tereyağı | Margarin, kızartma yağı |
| İçecek | Su, şekersiz çay ve kahve, maden suyu | Şekerli çay ve kahve | Kola, gazoz, enerji içeceği, alkol |
| Tatlı | Bütün meyve, birkaç ceviz içi | Sütlü tatlı | Şerbetli tatlı, pasta, çikolata |
Tablo genel bir çerçevedir. Porsiyon miktarı ve sıklık; kilo hedefine, kan şekeri durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre değişir.
Yasak sebze ya da meyve var mı?
Hiçbir sebzenin ya da meyvenin lipödemi kötüleştirdiği gösterilmemiştir. Domates, patlıcan, biber, salatalık ve maydanoz sofrada serbestçe yer alabilir. Bu konudaki yaygın inanışları lipödem diyeti mitleri yazısında tek tek ele aldık.
Meyvede dikkat edilen nokta türü değil miktardır. Bütün meyve lif içerir ve tok tutar, meyve suyu ve kuru meyve ise az hacimde çok şeker verir.
Şeker ve hazır yiyecekler neden azaltılıyor?
Dünya Sağlık Örgütü serbest şekerin günlük enerjinin yüzde 10'unun altında kalmasını önerir [2]. Bir kutu kola ya da paketli bir kek bu sınırın büyük kısmını tek başına doldurabilir. Şekerli besinler tokluk sağlamadığı için kısa sürede yeniden acıktırır.
Paketli atıştırmalıklar çoğu zaman şekeri, beyaz unu ve katı yağı bir arada içerir. Ayrıntılı öneriler için lipödemde şeker ve tatlı yazısına bakabilirsiniz.
Tuzlu yiyecekler neden azaltın sütununda?
Günlük tuz için önerilen sınır 5 gramın altıdır [2]. Turşu, salamura peynir, hazır çorba, cips ve işlenmiş etler bu sınırı hızla aşar. Tuzu azaltmak genel sağlık içindir, lipödem yağına doğrudan etkisi gösterilmemiştir.
Su ve tuz dengesiyle ilgili soruları lipödemde tuz ve su yazısında cevapladık.
Katı kısıtlamalar neden ters teper?
Çok sayıda besini birden sofradan çıkaran listeler birkaç hafta sürer, sonra genellikle bırakılır. Bu döngü kişide suçluluk ve başarısızlık hissi bırakır. Lipödemli kadınlarda yeme bozukluğu riskinin yüksek olabileceği düşünüldüğünde bu döngü ayrıca önemlidir.
Ara sıra sütunu bu yüzden var. Sevdiğiniz bir yiyeceğin planlı ve küçük bir porsiyonla yer alması, düzeni uzun süre korumayı kolaylaştırır.
Ara sıra ne kadar sık demek?
Ara sıra için herkese uyan bir sayı yoktur. Pratik bir ölçü, bu sütundaki besinlerden haftada bir iki kez, küçük bir porsiyonla yer vermektir. Bayram, doğum günü ya da davet gibi günler bu hakkı kendiliğinden kullanır.
Önemli olan bunu planlı yapmaktır. Pastayı yerken kendinizi suçlamak yerine tadını çıkarın, bir sonraki öğünde her zamanki tabağınıza dönün. Ertesi gün aç kalarak telafi etmeye çalışmak açlığı ve tatlı isteğini büyütür.
Bu tabloyu kendi soframa nasıl uygularım?
Her hafta azaltın sütunundan yalnız bir besin seçin ve onu sık tüketin sütunundaki bir seçenekle değiştirin. Önce şekerli içecekler, sonra beyaz ekmek, ardından paketli atıştırmalıklar gibi bir sıra izlenebilir. Uzman önerileri de lipödemde işlenmemiş besin ağırlıklı bir düzeni öne çıkarır [3].
Bu yaklaşım anti-enflamatuvar beslenme düzeninin de temelidir. Tablodaki seçenekleri bir güne nasıl yayacağınızı lipödem diyet listesi ve örnek menü sayfasında gösterdik.
Bu tabloyu alışverişe taşımak için kardeş sitemizdeki lipödem alışveriş listesi işinizi kolaylaştırır.
Kaynaklar
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödeme özgü, etkisi kanıtlanmış tek bir diyet olmadığı, kilo ve obezitenin şikâyetlere etkisi
- Dünya Sağlık Örgütü. Sağlıklı beslenme bilgi notu — serbest şeker ve tuz için genel öneriler
- Herbst KL ve ark. ABD'de lipödem bakım standardı. Phlebology 2021 — işlenmemiş besin ağırlıklı beslenme önerisi
