Düşük karbonhidratlı lipödem diyeti
Son güncelleme:
Bir bakışta
Düşük karbonhidratlı beslenme, ekmek, pilav, makarna, patates ve şekeri belirgin biçimde azaltan, öğünleri protein, sebze ve sağlıklı yağla kuran bir düzendir. Lipödemde küçük çalışmalarda kilo, bel ve bacak hacmi ile ağrı puanında azalma bildirildi. Uzun dönem etkisi bilinmiyor. Ketojenik diyetten daha esnek bir seçenektir.
Nasıl uygulanır
Bu yaklaşımda karbonhidrat tümüyle kesilmez, azaltılır. Ketojenik diyet kadar sıkı olmadığı için sebze, yoğurt, bakliyat ve az miktarda meyve sofrada kalabilir.
Amaç kan şekerinin gün içinde büyük iniş çıkışlar yapmasını önlemek ve tokluğu uzatmaktır. Birçok kadın ekmeği ve tatlıyı azalttığında öğün aralarında daha az acıktığını söyler.
Lipödemde bu yaklaşımı inceleyen birkaç küçük çalışma var. Sonuçlar umut verici ama az kişiyle ve kısa sürede elde edildi. Bu yüzden diyet, eşlik eden hastalıklar ve ilaçlar göz önüne alınarak planlanmalıdır.
Kimler için uygun?
Uygun olabileceği durumlar
- Fazla kilosu olan lipödemli kadınlar
- İnsülin direnci ya da prediyabeti olanlar (hekim izlemiyle)
- Karbonhidratı azaltınca daha az acıktığını fark edenler
- Ketojenik diyeti fazla sıkı bulanlar
Uygun olmadığı ya da önce hekime danışılması gereken durumlar
- Gebelik ve emzirme döneminde kilo verme amacıyla uygulanmaz
- Şeker ilacı ya da insülin kullananlar hekim gözetimi olmadan başlamaz
- Böbrek hastalığında protein miktarı hekimle belirlenir
- Yeme bozukluğu öyküsünde uzman desteği olmadan uygulanmaz
Bu durumlarda diyet, hekiminizin önerileri doğrultusunda diyetisyenle birlikte planlanır.
Adım adım uygulama
-
Sağlık durumunu konuşun
Şeker ilacı, böbrek sorunu ya da gebelik varsa başlamadan önce hekiminizle görüşün.
-
Önce şekeri ve beyaz unu azaltın
Şekerli içecek, tatlı, beyaz ekmek ve börekten başlayın.
-
Proteini ve sebzeyi artırın
Her öğüne bir protein kaynağı ve bol sebze ekleyin.
-
Ölçün ve tahlil yaptırın
Ölçümleri düzenli not edin; kan değerleri hekiminizin önerdiği aralıkla kontrol edilsin.
Düşük karbonhidratlı beslenme nedir?
Karbonhidrat; ekmek, pilav, makarna, patates, meyve, şeker ve tatlıda bulunan enerji kaynağıdır. Bu düzende bu besinlerin miktarı belirgin azaltılır. Boşalan yer protein, sebze ve sağlıklı yağla doldurulur.
Karbonhidratın ne kadar azaltılacağı kişiden kişiye değişir. Çok sıkı bir sınır konduğunda düzen ketojenik diyete yaklaşır. Daha esnek biçimde bulgur, bakliyat ve meyve az miktarda sofrada kalır.
Lipödemde neden düşünülür?
Lipödemli kadınların bir kısmında fazla kilo ve insülin direnci de görülür. Karbonhidratı azaltmak kan şekerinin dalgalanmasını yumuşatabilir ve tokluğu uzatabilir.
Bazı kadınlar bu düzenle bacaklarında ağırlık ve ağrı hissinin azaldığını anlatır. Bu kişisel gözlemlerin çalışmalarla ne kadar örtüştüğü aşağıda anlatıldı.
Tabakta ne var, ne az?
- Her öğünde: yumurta, tavuk, balık, hindi, yoğurt, peynir gibi bir protein kaynağı.
- Bol nişastasız sebze: kabak, patlıcan, ıspanak, pazı, brokoli, karnabahar, biber, yeşillik.
- Sağlıklı yağ: zeytinyağı, zeytin, ceviz, fındık, avokado.
- Az miktarda: mercimek, nohut, bulgur, çilek, elma gibi meyveler.
- Azaltın: beyaz ekmek, pilav, makarna, börek, patates, şekerli içecek, tatlı.
Ekmekle ilgili ayrıntıyı lipödemde ekmek ve tahıllar rehberinde bulabilirsiniz.
Örnek bir gün nasıl görünür?
| Öğün | Örnek |
|---|---|
| Kahvaltı | İki yumurtalı ıspanaklı omlet, beyaz peynir, zeytin, salatalık, domates |
| Öğle | Izgara tavuk, bol yeşil salata, cacık |
| Ara öğün | Bir kase yoğurt ve birkaç ceviz |
| Akşam | Zeytinyağlı kabak ya da fırın karnabahar, kıymalı ıspanak ya da fırında somon |
Bu örnekte ekmek ve pilav yer almaz. Daha esnek bir planda öğle yemeğine birkaç kaşık bulgur ya da bir dilim tam tahıllı ekmek eklenebilir.
Çalışmalar ne diyor?
Polonya'da yapılan küçük bir çalışmada lipödemli kadınlar iki gruba ayrıldı. Bir grup düşük karbonhidrat ve yüksek yağlı, diğeri orta karbonhidratlı beslendi. İki grupta da kilo kaybı oldu; düşük karbonhidrat grubunda yağ kaybı daha fazla bildirildi.
Aynı ekibin başka bir çalışmasında kilo, bel ve bacak hacmi ile ağrı puanında azalma görüldü. Bu çalışmalar az kişiyle ve birkaç ay sürdü. Yıllar içinde ne olduğu bilinmiyor.
Ketojenik diyetle arasındaki farkı düşük karbonhidrat mı, ketojenik mi karşılaştırmasında anlattık.
İlk haftalarda neler olur?
Karbonhidrat azaldığında vücut bir süre suyu daha az tutar. Bu yüzden ilk haftalarda tartıdaki düşüş hızlı görünebilir; bunun bir kısmı sudur. Sonraki haftalarda kilo kaybı yavaşlar, bu normaldir.
Bazı kişiler ilk günlerde baş ağrısı, halsizlik ya da tatlı isteği yaşar. Düzenli öğün, yeterli su ve sebze bu dönemi kolaylaştırır. Şikâyet geçmiyorsa ya da baş dönmesi oluyorsa hekime danışılır.
Uzun dönemde nasıl sürdürülür?
Çok sıkı kurallar birkaç ay sonra bırakılabilir. Bu yüzden kilo hedefine yaklaşınca karbonhidrat yavaş yavaş, kontrollü biçimde artırılır. Bulgur, bakliyat ve tam tahıllı ekmek sofraya küçük porsiyonlarla geri döner.
Böylece düzen zamanla Akdeniz tipi bir beslenmeye yaklaşır. Bu geçişin nasıl yapılacağı kişinin tartısına, ölçülerine ve tahlillerine göre diyetisyenle planlanır.
Kimler dikkat etmeli?
Şeker ilacı ya da insülin kullananlarda karbonhidratı azaltmak kan şekerini fazla düşürebilir; ilaç dozu hekimle ayarlanır. Böbrek hastalığı olanlar protein miktarını hekimle belirler. Gebelik ve emzirmede bu düzen kilo verme amacıyla uygulanmaz.
Yeme bozukluğu öyküsü olanlar, sıkı kurallar içeren diyetlere bir uzmanla birlikte karar verir. İlk haftalarda kabızlık olabilir; sebze ve su miktarı bunun için önemlidir.
Sık sorulan sorular
Düşük karbonhidratlı diyette meyve yenir mi?
Az miktarda yenir. Çilek, elma, armut gibi meyveler yoğurt ya da ceviz yanında daha dengeli olur. Meyve suyu yerine meyvenin kendisi seçilir.
Ketojenik diyetle aynı şey mi?
Hayır. Ketojenik diyet karbonhidratı çok daha sıkı sınırlar ve vücudun keton üretmesini hedefler. Düşük karbonhidratlı beslenme daha esnektir.
Ne kadar süre uygulanmalı?
Lipödemde uzun dönem etkisi bilinmiyor. Kaç ay uygulanacağı ve sonra nasıl bir düzene geçileceği diyetisyenle planlanır.
Kolesterolü yükseltir mi?
Bazı kişilerde kolesterol yükselebilir. Bu yüzden yağ seçiminde zeytinyağı ve balık öne alınır, tahliller hekim kontrolünde tekrarlanır.
Spor yaparken karbonhidratı azaltmak sorun olur mu?
Hafif ve orta düzey harekette çoğu kişi uyum sağlar. Yoğun antrenman yapıyorsanız öğün planı buna göre ayarlanır.
Kaynaklar
- Jeziorek M ve ark. Low-carbohydrate high-fat diet versus moderate-carbohydrate diet in lipedema. Diabetes Metab Syndr Obes 2022 — LCHF ile orta karbonhidratlı diyetin karşılaştırıldığı küçük çalışma
- Jeziorek M ve ark. LCHF diet, body composition, leg volume and pain in lipedema. J Obes 2023 — kilo, bel, bacak hacmi ve ağrı puanında azalma
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödemde beslenmenin amacı
- Atkinson FS ve ark. International tables of glycemic index and glycemic load values 2021. Am J Clin Nutr 2021 — karbonhidratlı besinlerin kan şekerine etkisi
Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural
Diyetisyen
Bayraklı, İzmir'de yüz yüze ve çevrim içi beslenme danışmanlığı
WhatsApp'tan Yazın- Telefon+90 554 227 86 52
- E-postadyt.seymaturkoglu@gmail.com
- AdresBayraklı, İzmir