Sözlük

Antioksidanlar, hücrelere zarar verebilen serbest radikal adlı molekülleri etkisiz hâle getirmeye yardım eden maddelerdir. Vücut bir kısmını kendisi üretir, bir kısmını besinlerden alır.

Bağırsak mikrobiyotası, bağırsaklarımızda yaşayan bakteri ve diğer mikroorganizmaların bütünüdür. Sindirimde, bazı vitaminlerin üretiminde ve bağışıklıkta rol oynar.

Bel/boy oranı, bel çevresinin santimetre cinsinden boy uzunluğuna bölünmesiyle bulunan bir ölçüdür. Karın bölgesindeki yağlanmayı gösterir.

Enflamasyon, vücudun yaralanma, enfeksiyon ya da tahriş karşısında verdiği savunma yanıtıdır. Halk arasında iltihaplanma olarak bilinir.

Glisemik indeks, karbonhidrat içeren bir besinin kan şekerini ne kadar hızlı yükselttiğini gösteren bir ölçüdür. Saf glikoz ya da beyaz ekmek karşılaştırma ölçüsü olarak alınır.

Glisemik yük, bir besinin glisemik indeksiyle birlikte yenen porsiyondaki karbonhidrat miktarını da hesaba katan ölçüdür. Besinin kan şekerine gerçek etkisini daha yakından yansıtır.

İnsülin direnci, hücrelerin insülin hormonuna yeterince yanıt vermemesidir. Kan şekerini dengede tutmak için pankreas daha çok insülin salgılar.

Kalori açığı, vücudun gün içinde harcadığı enerjinin besinlerle alınan enerjiden fazla olmasıdır. Kilo kaybı ancak bu açık sürdüğünde gerçekleşir.

Keton cisimleri, karbonhidrat azaldığında karaciğerin yağlardan ürettiği enerji kaynaklarıdır. Beta-hidroksibütirat, asetoasetat ve aseton olmak üzere üç türü vardır.

Ketozis, karbonhidrat çok azaldığında vücudun enerji için yağları kullanıp keton cisimleri üretmeye başladığı durumdur. Ketojenik diyetin hedefi bu durumdur.

Lenf, dokular arasında biriken sıvının lenf damarlarıyla toplanıp kan dolaşımına geri taşınan bölümüdür. Bu sıvıyı taşıyan damarlar ve lenf bezleri birlikte lenf sistemini oluşturur.

Omega-3, vücudun kendisi yeterince üretemediği için besinlerle alınması gereken bir yağ asidi grubudur. En bilinen türleri balıktaki EPA ve DHA ile bitkilerdeki ALA'dır.

Ödem, dokular arasında normalden fazla sıvı birikmesidir. Bacak, ayak bileği ve el gibi bölgelerde şişlik olarak görülür.

Polifenoller, bitkilerin renk, tat ve koruma için ürettiği doğal bileşiklerdir. Sebze, meyve, zeytinyağı, çay, kakao ve baharatlarda bulunur.

Posa, bitkisel besinlerde bulunan ve sindirim sistemimizin tam olarak sindiremediği karbonhidrat bölümüdür. Diyet lifi olarak da bilinir.

Protein, kas, deri, saç, enzim ve hormonların yapı taşı olan besin öğesidir. Amino asit adlı küçük birimlerden oluşur.

Sodyum, vücuttaki sıvı dengesini, sinir ve kas çalışmasını düzenleyen bir mineraldir. Besinlerle en çok sofra tuzu yoluyla alınır.

Ultra işlenmiş gıdalar, büyük ölçüde sanayide üretilmiş bileşenlerden yapılan, genellikle şeker, tuz, yağ ve katkı maddesi yönünden zengin hazır ürünlerdir.

Vücut kitle indeksi, kilonun kilogram cinsinden boyun metre cinsinden karesine bölünmesiyle bulunan bir değerdir. Kısaca VKİ ya da BKİ olarak yazılır.