Lipödemde Akdeniz diyeti
Son güncelleme:
Bir bakışta
Akdeniz diyeti, zeytinyağı, sebze, bakliyat, balık ve tam tahılı temel alan, kırmızı eti ve şekeri azaltan bir beslenme düzenidir. Lipödemde küçük bir çalışmada kilo ve yağ kütlesinde azalma bildirildi. Ege sofrasına yakın olduğu için uzun süre sürdürmesi kolaydır. Ege mutfağına yakın olduğu için başlaması kolaydır.
Nasıl uygulanır
Akdeniz diyeti bir liste olarak değil, bir sofra düzeni olarak tarif edilir. Zeytinyağı ana yağdır. Sebze ve bakliyat her gün vardır. Balık haftada birkaç kez, kırmızı et ayda birkaç kez sofraya gelir.
İzmir ve Ege'de büyüyen biri için bu düzen yabancı gelmez: enginar, börülce, zeytinyağlı fasulye, otlar, ızgara balık, yoğurt. Çoğu zaman yeni bir şey öğrenmekten çok, eski alışkanlığa dönmek gerekir.
Lipödemde bu düzenin değiştirilmiş bir biçimi küçük bir çalışmada denendi. Kalp-damar sağlığı için yararı ise lipödemden bağımsız, büyük bir çalışmayla gösterildi.
Kimler için uygun?
Uygun olabileceği durumlar
- Uzun süre bırakmadan sürdürebileceği bir düzen arayan lipödemli kadınlar
- Ailesiyle aynı sofrada yemek isteyenler
- Kolesterolü ya da tansiyonu yüksek olanlar (hekim izlemiyle)
- Ketojenik ya da çok düşük karbonhidratlı diyet uygulayamayanlar
- Menopoz dönemindeki ya da kalp sağlığını önemseyen kadınlar
Uygun olmadığı ya da önce hekime danışılması gereken durumlar
- Lipödemli yağ dokusunu yok eden bir yöntem olarak sunulmaz
- Böbrek hastalığında bakliyat ve kuruyemiş miktarı hekimle belirlenir
- Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda yeşil sebze değişikliği hekimle konuşulur
- Gebelikte kilo verme amacıyla uygulanmaz
Bu durumlarda diyet, hekiminizin önerileri doğrultusunda diyetisyenle birlikte planlanır.
Adım adım uygulama
-
Yağı değiştirin
Mutfakta ana yağ olarak zeytinyağını kullanın; ayçiçek yağı ve margarini azaltın.
-
Bakliyat ve balık günü koyun
Haftaya iki bakliyat yemeği ve iki balık öğünü yerleştirin.
-
Tabağı yeniden bölün
Tabağın yarısını sebze, çeyreğini protein, çeyreğini tam tahıl yapın.
-
Ölçerek izleyin
Kilo ve bel ölçüsünü ayda bir-iki kez not edin; gerekirse porsiyonu ayarlayın.
Akdeniz diyeti nedir?
Akdeniz kıyısındaki ülkelerin geleneksel yemek düzenine verilen addır. Tabakta en çok bitkisel besin bulunur: sebze, meyve, kuru baklagil, tam tahıl, zeytin ve kuruyemiş. Yağ olarak zeytinyağı kullanılır.
Balık ve yoğurt düzenli, tavuk orta sıklıkta, kırmızı et seyrek yenir. Şekerli tatlılar özel günlere kalır. Türkiye'nin Ege ve Akdeniz bölgelerindeki ev yemekleri bu tarife büyük ölçüde uyar.
Lipödemde neden düşünülür?
Lipödemde beslenmenin amacı eşlik eden fazla kiloyu azaltmak, yeni kilo almayı önlemek ve genel sağlığı korumaktır. Akdeniz diyeti bu üç amaca da hizmet eder.
Kısıtlayıcı bir diyet olmadığı için uzun süre sürdürülebilir. Lipödemde kilo yavaş gider ve sabır ister. Bu yüzden insanın aylar, yıllar boyunca bırakmadan yaşayabileceği bir düzen önemlidir.
Tabakta ne var, ne az?
| Sıklık | Besinler |
|---|---|
| Her gün | Sebze, yeşillik, meyve, zeytinyağı, tam tahıl, bulgur, yoğurt, zeytin |
| Haftada birkaç kez | Balık, nohut, mercimek, kuru fasulye, yumurta, ceviz-fındık |
| Haftada bir-iki kez | Tavuk, hindi, peynir çeşitleri |
| Ayda birkaç kez | Kırmızı et, şerbetli ya da sütlü tatlı |
| Azaltın | Sucuk, salam, hazır çorba, gazlı içecek, paketli atıştırmalık |
Türk mutfağına nasıl uyarlanır?
Akdeniz diyeti için yabancı ürün almak gerekmez. Zeytinyağlı sebze yemekleri, kuru fasulye, nohut, mercimek çorbası, bulgur pilavı, cacık ve ızgara balık bu düzenin tam ortasında durur. Ege'nin otları da öyle: radika, şevketibostan, ebegümeci, deniz börülcesi.
Değiştirilmesi gereken genellikle porsiyon ve sıklıktır. Pilav ana yemeğin yanında küçük bir kase olur. Börek, poğaça ve simit her sabah yerine hafta sonuna kalır. Tatlı canınız istediğinde meyve, yoğurt ve ceviz birlikte yenebilir.
Dışarıda yerken de seçenek boldur. Meyhane ve esnaf lokantalarında zeytinyağlılar, salata ve balık kolayca bulunur. Kızartma ve hamur işini paylaşarak yemek porsiyonu kendiliğinden küçültür.
Örnek bir gün nasıl görünür?
| Öğün | Örnek |
|---|---|
| Kahvaltı | Menemen, birkaç zeytin, roka, bir dilim çavdar ekmeği |
| Öğle | Zeytinyağlı enginar ya da börülce, yoğurt, az bulgur |
| Ara öğün | Bir avuç badem ya da bir mandalina |
| Akşam | Izgara levrek ya da istavrit, mevsim salatası, haşlanmış patates |
Kilo verme hedefi varsa zeytinyağı da ölçülü kullanılır. Sağlıklı bir yağ olsa da enerjisi yüksektir; yemeğe göz kararı yerine kaşıkla eklemek işe yarar. Haftalık bir örnek için 1 haftalık lipödem diyeti rehberine bakabilirsiniz.
Çalışmalar ne diyor?
İtalya'da lipödemli kadınlarla yapılan küçük bir çalışmada değiştirilmiş bir Akdeniz diyeti uygulandı. Katılımcılarda kilo ve yağ kütlesinde azalma bildirildi. Çalışma az kişiyle ve kısa sürede yapıldı; bu sonuç her kadın için geçerli sayılamaz.
Kalp-damar hastalıklarından korunmada Akdeniz diyetinin yararı ise binlerce kişinin katıldığı büyük bir çalışmayla gösterildi. Bu çalışma lipödemli kadınlarla yapılmadı; genel sağlık yararını anlatır.
Diyet lipödemli yağ dokusunu tümüyle gidermez. Verilen kilo çoğu zaman önce gövdeden gider. Bacaklardaki orantısızlık sürse de ağrı, ağırlık hissi ve genel sağlık göstergeleri düzelebilir.
Akdeniz diyeti mi, ketojenik mi?
Karbonhidratı çok azaltan diyetlerle karşılaştırıldığında Akdeniz diyeti daha esnektir. Hangisinin size uyduğunu ketojenik mi, Akdeniz mi sayfasında tablo halinde gösterdik. RAD diyetiyle farkı için bu karşılaştırmaya bakın.
Kimler dikkat etmeli?
Akdeniz diyeti çoğu yetişkin için güvenlidir. Böbrek hastalığı olanlar bakliyat ve kuruyemiş miktarını hekimle belirler. Kan sulandırıcı ilaç kullananlar yeşil yapraklı sebze tüketimini birden değiştirmemelidir. Balık alerjisi olanlar omega-3 için ceviz ve keten tohumuna yönelebilir. Ayrıntı için omega-3 sayfasına bakın.
Akdeniz tipi sofranın günlük tariflerle nasıl kurulacağını kardeş sitemizdeki Akdeniz tipi beslenme yazısında bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Akdeniz diyetinde ekmek yenir mi?
Yenir. Tam buğday, çavdar ya da ekşi mayalı ekmek tercih edilir. Kilo hedefine göre öğün başına bir-iki dilim yeterli olabilir.
Zeytinyağı istediğim kadar kullanılabilir mi?
Zeytinyağı sağlıklı bir yağdır ama enerjisi yüksektir. Kilo vermek istiyorsanız yemeğe kaşıkla ölçerek ekleyin.
Akdeniz diyeti lipödemde kilo verdirir mi?
Küçük bir çalışmada kilo ve yağ kütlesinde azalma bildirildi. Kilo kaybı porsiyon ve hareketle de ilgilidir; herkeste aynı hızda olmaz.
Kırmızı et tamamen bırakılmalı mı?
Gerekmez. Ayda birkaç kez, yağsız ve ızgara ya da haşlama olarak yenebilir. Sucuk, salam gibi işlenmiş etler daha seyrek tutulur.
Kaynaklar
- Di Renzo L ve ark. Modified Mediterranean diet and body composition in lipedema. Nutrients 2021 — lipödemde değiştirilmiş Akdeniz diyeti çalışması
- Estruch R ve ark. Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet (PREDIMED). NEJM 2018 — Akdeniz diyetinin kalp-damar sağlığına etkisi
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödemde beslenmenin amacı ve kilo yönetimi
- Kruppa P ve ark. Lipedema: pathogenesis, diagnosis, and treatment options. Dtsch Arztebl Int 2020 — diyetin lipödemli dokuya etkisinin sınırlı olması
