Vejetaryen ve vegan beslenenlerde lipödem diyeti
Vejetaryen ve vegan beslenme lipödemde uygulanabilir; Akdeniz tipi ve anti-enflamatuvar düzenler bitkisel bir sofraya kolayca uyar. Dikkat edilmesi gereken, yeterli protein ile B12, demir, kalsiyum, iyot ve omega-3 alımıdır. Ketojenik diyeti vegan biçimde uygulamak çok zordur ve besin eksikliği riski taşır.
Son güncelleme:
Bu gruba özgü farklar
Vejetaryen beslenmede et ve balık yenmez, ama süt ürünü ve yumurta sofrada kalabilir. Vegan beslenmede hayvansal kaynaklı hiçbir besin yenmez. İki düzen de sebze, meyve, bakliyat, tam tahıl ve kuruyemiş yönünden zengin olabilir.
Bitkisel beslenmenin lipödeme özel bir etkisi çalışılmadı. Lipödemde beslenmenin amacı burada da aynıdır: fazla kiloyu azaltmak, kilo artışını önlemek ve genel sağlığı korumak.
Bitkisel beslenme her zaman düşük kalorili olmaz. Beyaz unlu hamur işleri, patates kızartması, şekerli tatlılar ve paketli vegan ürünler de bitkiseldir. Bu ürünler sık yenirse kilo kontrolü zorlaşır.
Vegan beslenmede B12 vitamini besinlerden yeterince alınamaz. Demir bitkisel kaynaklardan daha zor emilir. Bu yüzden düzenli kan tahlili ve takviye ihtiyacı hekim ve diyetisyenle konuşulur.
Bitkisel beslenmeye yeni geçenlerde ilk haftalarda gaz ve şişkinlik olabilir. Bakliyatı bir gece suda bekletmek, suyunu dökmek ve miktarı yavaş yavaş artırmak bu şikâyeti azaltır.
Diyet yaklaşımlarının bu gruptaki durumu
| Yaklaşım | Bu gruptaki durumu |
|---|---|
| Akdeniz diyeti | Çok uygundur. Bakliyat, zeytinyağı, sebze ve tam tahıl zaten temeldedir; balık yerine ceviz ve keten tohumu eklenir. |
| Anti-enflamatuvar beslenme | Uygundur. Paketli vegan ürünler ve şeker yine azaltılır. |
| Düşük glisemik beslenme | Bakliyat ve tam tahıl ağırlıklı yapısıyla bitkisel beslenmeye uyar. |
| Düşük karbonhidratlı beslenme | Bakliyat da karbonhidrat içerdiği için vegan biçimde uygulamak zorlaşır; protein yetersiz kalabilir. |
| Ketojenik diyet | Vegan biçimde uygulaması çok zordur ve besin eksikliği riski taşır. Önerilmez. |
Beslenmede dikkat edilecekler
- Protein: mercimek, nohut, kuru fasulye, barbunya, bezelye, tofu, yoğurt ve yumurta (vejetaryense). Bakliyat ile bulgur ya da tam tahıl aynı gün içinde birlikte yenir.
- B12: vegan beslenmede takviye ihtiyacı hekim ve diyetisyenle konuşulur; hekiminize danışmadan başlamayın.
- Demir için bakliyat, ıspanak, pekmez az miktarda; yanında C vitamini için limon, biber, portakal.
- Kalsiyum için yoğurt ve peynir ya da veganlarda susam, tahin, yeşil yapraklı sebze.
- Omega-3 için ceviz, keten tohumu ve chia.
- İyotlu tuz normal miktarda kullanılır.
- Paketli vegan atıştırmalıklar ve hazır ürünler seyrek.
Örnek bir gün
| Öğün | Örnek |
|---|---|
| Kahvaltı | Tahinli yulaf lapası, ceviz ve elma; yanında domates ve salatalık |
| Öğle | Mercimek köftesi, bol yeşillik, limonlu nohut salatası |
| Ara öğün | Bir portakal ve bir avuç fındık |
| Akşam | Zeytinyağlı barbunya, bulgur pilavı küçük porsiyon, ezme salata |
Bitkisel sofrada da porsiyonlar kişinin kilo hedefine göre ayarlanır. Ara öğün seçenekleri için lipödemde ara öğünler rehberine bakabilirsiniz.
Dışarıda ve misafirlikte ne yenir?
Türk mutfağı bitkisel beslenenler için seçenek yönünden zengindir. Zeytinyağlılar, mercimek çorbası, nohut ve fasulye yemekleri, bulgur pilavı, ezme ve çoban salata çoğu lokantada bulunur. Etli yemeklerin zeytinyağlı biçimleri de sorulabilir.
Misafirlikte börek ve hamur işi ağırlıklı sofralarda tabağı salata ve zeytinyağlılarla doldurmak, hamur işinden küçük bir dilim almak porsiyonu dengeler. Bayram ve özel günlerde de aynı yaklaşım geçerlidir.
Kaynaklar
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödemde beslenmenin amacı
- Di Renzo L ve ark. Modified Mediterranean diet and body composition in lipedema. Nutrients 2021 — lipödemde Akdeniz tipi beslenme
- Herbst KL ve ark. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology 2021 — işlenmemiş besin ağırlıklı beslenme önerisi
- Dünya Sağlık Örgütü. Sağlıklı beslenme bilgi notu — sağlıklı beslenme genel önerileri
