Lipödem diyeti işe yarar mı? Beslenme neyi değiştirir?

Lipödemde beslenme konusunda en sık duyulan iki uç görüş var. Biri diyetin hiçbir işe yaramadığını, öteki doğru diyetle lipödemin geçeceğini söyler. Yapılan çalışmalar bu iki görüşü de desteklemiyor.

Bu yazı beslenmenin lipödemde neyi değiştirebildiğini ve hangi modellerin araştırıldığını anlatıyor. Günlük adımlar arıyorsanız lipödem diyeti nasıl yapılır yazısı daha pratik bir başlangıç sunar.

Lipödemde beslenme ne işe yarar?

Lipödem, kol ve bacaklarda gövdeye göre orantısız, iki tarafta benzer bir yağ artışıdır. Bu bölgede ağrı, dokunma hassasiyeti ve kolay morarma sık görülür. Tanıyı hekim koyar [1].

Beslenme bu yağ dokusunu tümüyle gidermez. Asıl katkısı, lipödeme sık eşlik eden fazla kiloyu azaltmak ve yeni kilo alımını önlemektir. Kilo artışı ve obezite şikâyetleri artırabildiği için bu katkı küçümsenmemeli [1].

Bilimsel çalışmalar ne gösteriyor?

Lipödemde beslenme üzerine yapılan çalışmalar az sayıdadır. Katılımcı sayıları küçük, izlem süreleri kısadır.

Düşük karbonhidratlı, yağdan zengin bir diyetin orta karbonhidratlı bir diyetle karşılaştırıldığı küçük bir çalışmada iki grup da kilo verdi [2]. Değiştirilmiş Akdeniz diyetiyle yapılan bir çalışmada kilo ve yağ kütlesinde azalma bildirildi [3]. Bu sonuçlar umut verici, fakat kesin bir yargı için daha büyük ve uzun çalışmalar gerekiyor.

Hangi beslenme modelleri araştırılıyor?

Ayrıntılar için lipödemde Akdeniz diyeti ve lipödem ve ketojenik diyet sayfalarına bakabilirsiniz. İkisinin yan yana durumu ketojenik mi Akdeniz mi karşılaştırmasında anlatılıyor.

Lipödemde beslenme hangi ilkelere dayanmalı?

Hangi modeli seçerseniz seçin, aşağıdaki ilkeler değişmez. Bunlar uzmanların lipödem bakımı için önerdiği genel çerçeveyle uyumludur.

• İşlenmemiş besin: paketli ve hazır ürün yerine evde pişen yemek.
• Her öğünde protein: yumurta, yoğurt, peynir, balık, tavuk ya da baklagil tokluğu uzatır.
• Bol sebze ve posa: tabağın yarısı sebze, haftada birkaç kez kuru baklagil.
• Az şeker, ölçülü tuz: şekerli içecek, tatlı ve hazır yiyecekler seyrekleşir.
• Sürdürülebilir düzen: aç bırakmayan, ailenin sofrasıyla uyumlu bir plan.

Bu ilkeler üzerine kurulan anti-enflamatuvar beslenme, enflamasyonu (vücuttaki sessiz iltihaplanma) artırdığı düşünülen besinleri azaltmayı amaçlar. Lipödemde etkisi ayrıca kanıtlanmış sayılmaz, ama genel sağlıkla uyumludur.

Hangi modeli seçmeliyim?

Seçimi belirleyen şey kişinin sağlık durumu ve günlük hayatıdır. İnsülin direnci olan biri karbonhidratı azaltan bir düzende kendini daha tok hissedebilir. Ekmek ve pilavı bırakmakta zorlanan biri için Akdeniz tipi bir sofra daha kolay sürdürülür.

Ketojenik diyet için ek bir uyarı gerekiyor. Böbrek hastalığı, gebelik, emzirme ya da tip 1 diyabet varsa bu diyete gözetimsiz başlanmaz. Şeker ilacı veya insülin kullananlar, safra kesesi ya da pankreas sorunu ve yeme bozukluğu öyküsü olanlar da gözetimsiz başlamamalı.

Kalori saymak gerekir mi?

Kilo vermek için bir miktar enerji açığı gerekir. Bunun için her lokmayı saymak şart sayılmaz. Tabağın yarısını sebze yapmak, şekerli içecekleri bırakmak ve öğün saatlerini düzenlemek çoğu kişide kendiliğinden bir açık oluşturur.

Sayı takibi bazı kadınlarda kaygıyı ve yemekle ilgili suçluluğu artırır. Böyle hissediyorsanız kalori yerine tabak düzenine ve tokluk hissine odaklanmak daha uygundur.

Sonuçları ne zaman görürüm?

Bunun için kesin bir süre vermek mümkün değil. Kilo değişimi kişinin başlangıç kilosuna, hormon dönemine ve düzeni ne kadar sürdürdüğüne bağlıdır. Bazı kadınlar ilk haftalarda gün sonu ağırlık hissinin azaldığını anlatır, bazıları ise değişimi aylar içinde fark eder.

Bu yüzden tek bir tartı sonucuna göre karar vermeyin. Bel ve bacak ölçüsünü, ağrı puanını ve enerji düzeyinizi birlikte izlemek gidişatı daha doğru gösterir. İlerleme durduğunda planı bırakmak yerine diyetisyeninizle birlikte gözden geçirin.

Beslenme lipödemde neyi değiştiremez?

Lipödemli yağ dokusu diyete kısmen dirençli olabilir [4]. Kilo verildiğinde gövde bacaklardan önce incelebilir ve bacaktaki orantısızlık sürebilir. Bu durum diyetin boşa gittiği anlamına gelmez.

Çok düşük kalorili, tek besine dayalı ya da "arınma" adı verilen diyetler önerilmez. Ağrı ve şişlik için hekimin yapacağı değerlendirme beslenmenin yerini tutmaz. Beslenme de o değerlendirmenin yerine geçmez.

Bu konuyu modüller hâlinde, soru-cevap oturumlarıyla birlikte öğrenmek isterseniz Lipödem Academy'deki beslenmenin temelleri dersine katılabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Lipödemde beslenme ile bacaklarımdaki yağ tamamen gider mi, diyetin lipödemde gerçekte neyi değiştirdiğini merak ediyorum?

Hayır, beslenme lipödemli yağ dokusunu tümüyle gidermez. Bu durum diyetin boşa gittiği anlamına gelmez. Asıl katkısı, lipödeme sık eşlik eden fazla kiloyu azaltmak ve yeni kilo alımını önlemektir. Kilo artışı şikâyetleri artırabildiği için bu katkı küçümsenmemeli. Ağrı ve şişlik için hekimin değerlendirmesinin yerini ise beslenme tutmaz.

İnsülin direncim var ve ekmek pilavı bırakmakta zorlanıyorum, lipödemde beslenme için Akdeniz tipi mi düşük karbonhidratlı mı bir model seçmeliyim?

Seçimi sağlık durumunuz ve günlük hayatınız belirler. İnsülin direnci olan biri karbonhidratı azaltan bir düzende kendini daha tok hissedebilir. Ekmek ve pilavı bırakmakta zorlanan biri için Akdeniz tipi bir sofra daha kolay sürdürülür. Böbrek hastalığı ya da gebelik varsa ketojenik diyete gözetimsiz başlanmaz. Karar için diyetisyeninizle konuşun.

Her lokmayı yazıp kalori saymak beni strese sokuyor, lipödemli biri olarak kalori saymam şart mı?

Her lokmayı saymak şart değil. Kilo vermek için bir miktar enerji açığı gerekir, ama tabağın yarısını sebze yapmak, şekerli içecekleri bırakmak ve öğün saatlerini düzenlemek çoğu kişide bunu kendiliğinden sağlar. Sayı takibi kaygıyı artırıyorsa kalori yerine tabak düzenine ve tokluk hissine odaklanın.

Beslenme düzenime yeni başladım, sonuçları ne zaman görürüm, hangi ölçüme bakmam gerekir?

Bunun için bir süre vermek mümkün değil. Değişim başlangıç kilonuza, hormon döneminize ve düzeni ne kadar sürdürdüğünüze bağlıdır. Bazı kadınlar gün sonu ağırlık hissinin azaldığını ilk haftalarda anlatır, bazıları ise değişimi aylar içinde fark eder. Tartıya tek başına bakmayın, bel ve bacak ölçüsünü, ağrı puanını ve enerjinizi birlikte izleyin.

Kaynaklar

1. Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödemin tanımı, eşlik eden kilonun önemi, lipödeme özgü, etkisi kanıtlanmış tek bir diyet olmadığı
2. Jeziorek M ve ark. Lipödemde düşük karbonhidrat-yüksek yağ diyeti ile orta karbonhidrat diyetinin beden bileşimine etkisi. Diabetes Metab Syndr Obes 2022 — düşük karbonhidrat ve orta karbonhidrat diyetlerinde kilo kaybı
3. Di Renzo L ve ark. Değiştirilmiş Akdeniz diyetinin lipödemde beden bileşimine etkisi. Nutrients 2021 — Akdeniz tipi diyetle kilo ve yağ kütlesinde azalma
4. Kruppa P ve ark. Lipödem: patogenez, tanı ve tedavi seçenekleri. Dtsch Arztebl Int 2020 — lipödemli dokunun diyete kısmen dirençli olduğu