Lenf ödemi eşlik edenlerde (lipolenfödem) beslenme
Lipödeme lenf ödemi eşlik ettiğinde buna lipolenfödem denir. Bu durumda fazla kiloyu azaltmak ve yeni kilo artışını önlemek daha da önem kazanır, çünkü kilo lenf dolaşımına ek yük bindirir. Protein kısılmaz, tuz genel sağlık önerisi kadar azaltılır, su kısıtlanmaz; idrar söktürücü ilaç ve ödem atıcı çay önerilmez.
Son güncelleme:
Bu gruba özgü farklar
Lipödem bir yağ dokusu hastalığıdır. Başlangıçta ödem belirgin olmayabilir. Yıllar içinde ya da kilo arttıkça lenf dolaşımı zorlanabilir ve bacaklarda gerçek bir ödem gelişebilir. Bu duruma lipolenfödem denir.
Lenf ödeminde dokuda protein yönünden zengin bir sıvı birikir. Bu sıvı idrar söktürücü ilaçla kalıcı olarak uzaklaştırılamaz. Bu ilaçlar lenf ödemi ve lipödem için önerilmez.
Lenf ödeminin tedavisi kompresyon, manuel lenf drenajı ve egzersizi içerir; bu kararı hekim ve fizyoterapist verir. Beslenme bu tedavinin yanında yer alır. Fazla kilo lenf dolaşımını zorlaştırdığı için kilo kontrolü beslenmenin ana hedefidir.
Eskiden lenf ödeminde proteinin azaltılması önerilirdi. Bu yaklaşım doğru kabul edilmez. Yetersiz protein alımı dokuda sıvı birikimini artırabilir. Bu nedenle kilo verme planlarında da protein miktarı korunur, azaltılan taraf şeker, hamur işi ve paketli gıda olur.
Lenf ödemli bacakta cilt bakımı ve enfeksiyondan korunma da önemlidir. Kızarıklık, ısı artışı ya da ateş olursa hekime başvurulur.
Diyet yaklaşımlarının bu gruptaki durumu
| Yaklaşım | Bu gruptaki durumu |
|---|---|
| RAD diyeti | Nadir yağ dokusu hastalıkları için tarif edilen, işlenmemiş besin ağırlıklı yapısı bu gruba uyar. Etkisi ölçülmedi. |
| Anti-enflamatuvar beslenme | Uygundur. Paketli gıda ve tuzun azalması genel sağlığı destekler. |
| Akdeniz diyeti | Uzun süre sürdürülebilir bir temel olarak uygundur. |
| Düşük karbonhidratlı beslenme | Fazla kilo belirginse düşünülebilir; ilk haftalarda görülen hızlı su kaybı ödemin azaldığı anlamına gelmez. |
| Ketojenik diyet | Lipolenfödemde ayrıca çalışılmadı. Dikkat grupları geçerlidir ve gözetim gerekir. |
Beslenmede dikkat edilecekler
- Kilo kontrolü: fazla kilonun azaltılması ve yeni kilo artışının önlenmesi öncelikli hedeftir.
- Protein kısılmaz: yumurta, yoğurt, peynir, balık, tavuk, bakliyat her gün.
- Tuz günde 5 gramın altında. Tuzu azaltmak genel sağlık içindir; lipödem yağını yok etmez.
- Su kısıtlanmaz. Az su içmek ödemi azaltmaz.
- İdrar söktürücü ilaç, ödem atıcı çay ve detoks ürünleri kullanmayın.
- Sebze, meyve, bakliyat ve tam tahılla posa alımını artırın.
- Uzun süre oturmak ya da ayakta kalmak yerine gün içinde hareket edin; bu, beslenmenin yanında yer alır.
Örnek bir gün
| Öğün | Örnek |
|---|---|
| Kahvaltı | Otlu omlet, beyaz peynir, domates, salatalık, bir dilim tam tahıllı ekmek |
| Öğle | Zeytinyağlı barbunya, bir kase yoğurt, yeşil salata |
| Ara öğün | Bir elma ve birkaç fındık |
| Akşam | Izgara balık, zeytinyağlı ıspanak, haşlanmış patates |
Tuz ve su hakkında dolaşan bilgiler için lipödemde tuz ve su rehberine bakabilirsiniz.
Hızlı kilo kaybı ödemi azaltır mı?
Karbonhidrat ya da kalori birden kısıldığında ilk günlerde tartıda hızlı bir düşüş görülür. Bunun büyük kısmı vücudun depoladığı sudur ve lenf ödemindeki sıvıyla aynı şey sayılmaz. Bu düşüşü ödemin azalması olarak yorumlamak hayal kırıklığına yol açabilir.
Lenf ödeminde beslenmenin katkısı yavaş ve uzun dönemlidir. Kilo yavaş verildiğinde ve korunduğunda lenf dolaşımına binen yük azalır. Bacak çevreleri ölçülerek ve kompresyon tedavisiyle birlikte izlenirse değişim daha net görülür.
Kaynaklar
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödem tedavi çerçevesi, idrar söktürücü önerilmemesi, kilo yönetimi
- Kruppa P ve ark. Lipedema: pathogenesis, diagnosis, and treatment options. Dtsch Arztebl Int 2020 — lipödem ve lenf ödemi ayrımı
- Herbst KL ve ark. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology 2021 — RAD diyetinin uzman uzlaşısında anılması
- Dünya Sağlık Örgütü. Sağlıklı beslenme bilgi notu — tuz önerisi
