İnsülin direnci olanlarda lipödem diyeti
İnsülin direnci eşlik eden lipödemli kadınlarda beslenmenin odağı kan şekerini gün içinde dengeli tutmaktır. Bunun için karbonhidratın türü seçilir, miktarı ayarlanır ve her öğüne protein ile sebze eklenir. Düşük glisemik ya da düşük karbonhidratlı düzen sık tercih edilir; şeker ilacı kullananlar değişikliği hekimle yapar.
Son güncelleme:
Bu gruba özgü farklar
İnsülin, kandaki şekerin hücrelere girmesini sağlayan hormondur. İnsülin direnci olduğunda hücreler bu hormona daha az yanıt verir. Pankreas daha çok insülin salgılar. Bu durum yıllar içinde prediyabete ve tip 2 diyabete ilerleyebilir.
Yüksek insülin düzeyi yağ depolamayı kolaylaştırır ve acıkmayı hızlandırabilir. Lipödemli kadınlarda kilo artışı şikâyetleri artırabildiği için insülin direncinin ele alınması önemlidir. Lipödemin kendisi insülin direncinden kaynaklanmaz; ikisi aynı kişide birlikte bulunabilir.
Bel çevresinin artması insülin direnciyle ilişkilidir. Lipödemde vücut kitle indeksi bacak yağı nedeniyle yanıltıcı olabileceği için bel ölçüsü ayrıca izlenir.
İnsülin direnci çoğu zaman belirti vermez. Yemekten sonra uyku hâli, öğünden kısa süre sonra yeniden acıkma, tatlı krizleri ve boyunda ya da koltuk altında koyulaşan cilt bazı kişilerde görülür. Tanı için açlık kan şekeri, insülin ve gerekirse şeker yükleme testi hekim tarafından değerlendirilir.
İnsülin direnci beslenme, hareket ve gerekirse ilaçla çoğu zaman düzelebilen bir durumdur. Az miktarda kilo kaybı bile kan şekeri değerlerine yansıyabilir. Uyku düzeni ve stres de kan şekerini etkiler; beslenme planı bunlarla birlikte ele alınır.
Diyet yaklaşımlarının bu gruptaki durumu
| Yaklaşım | Bu gruptaki durumu |
|---|---|
| Düşük glisemik beslenme | Sık tercih edilir. Karbonhidrat sofrada kalır, ama yavaş etki eden türleri seçilir. Uzun süre sürdürmek kolaydır. |
| Düşük karbonhidratlı beslenme | Lipödemde küçük çalışmalarda kilo ve ağrıda azalma bildirildi. Şeker ilacı kullananlarda doz hekimle ayarlanır. |
| Ketojenik diyet | İnsülin ya da şeker ilacı, özellikle SGLT2 grubu kullanılıyorsa hekim ve diyetisyen gözetimi olmadan başlanmaz. |
| Akdeniz diyeti | Tam tahıl ve bakliyatla kan şekeri dengesine katkı verir. İnsülin direnci için de uygun bir temeldir. |
| Aralıklı oruç | Bazı kişilerde işe yarayabilir. İlaç kullananlarda kan şekeri düşmesi riski nedeniyle hekimle konuşulur. |
Beslenmede dikkat edilecekler
- Her öğünde protein: yumurta, peynir, yoğurt, tavuk, balık ya da bakliyat.
- Beyaz ekmek yerine tam tahıllı ya da çavdar ekmeği, pirinç yerine bulgur ya da karabuğday.
- Meyve tek başına değil, yoğurt ya da birkaç cevizle birlikte. Meyve suyu yerine meyvenin kendisi.
- Şekerli içecek, şerbetli tatlı ve paketli atıştırmalık seyrek. Serbest şeker günlük enerjinin %10'unun altında tutulur.
- Öğün sonrası on beş dakikalık bir yürüyüş kan şekerini dengelemeye yardım eder.
- Uzun süre aç kalıp sonra çok yemek kan şekerini dalgalandırır; öğün saatleri düzenli tutulur.
- Kan şekeri, insülin ve HbA1c değerleri hekimin önerdiği aralıkla kontrol edilir.
Tatlı isteğiyle başa çıkmak için lipödemde şeker ve tatlı rehberine bakabilirsiniz.
Örnek bir gün
| Öğün | Örnek |
|---|---|
| Kahvaltı | Haşlanmış yumurta, beyaz peynir, domates, salatalık, yeşillik, bir dilim çavdar ekmeği |
| Öğle | Etli kuru fasulye, bir kase cacık, az bulgur pilavı |
| Ara öğün | Bir elma ve birkaç ceviz |
| Akşam | Fırında tavuk ya da balık, zeytinyağlı brokoli, mevsim salatası |
Bu gün yalnız bir örnektir. Porsiyonlar kişinin kilosuna, hareketine ve kullandığı ilaçlara göre belirlenir. İlaç kullanıyorsanız öğün atlamak kan şekerini fazla düşürebilir.
Kaynaklar
- Atkinson FS ve ark. International tables of glycemic index and glycemic load values 2021. Am J Clin Nutr 2021 — glisemik indeks ve yük
- Jeziorek M ve ark. Low-carbohydrate high-fat diet versus moderate-carbohydrate diet in lipedema. Diabetes Metab Syndr Obes 2022 — karbonhidratı azaltan küçük çalışma
- Jeziorek M ve ark. LCHF diet, body composition, leg volume and pain in lipedema. J Obes 2023 — LCHF ile kilo ve ağrı
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — kilo yönetimi ve eşlik eden obezite
- Dünya Sağlık Örgütü. Sağlıklı beslenme bilgi notu — serbest şeker önerisi
