Lipödemde RAD diyeti mi, Akdeniz diyeti mi?
RAD diyeti ve Akdeniz diyeti birbirine çok benzer: ikisi de işlenmemiş besin, bol sebze ve sağlıklı yağ ister, şekeri ve paketli gıdayı azaltır. RAD diyeti lipödem gibi hastalıklar için uzmanlarca tarif edildi ama etkisi ölçülmedi; Akdeniz diyeti lipödemde küçük bir çalışmayla denendi ve genel sağlık yararı büyük çalışmalarla biliniyor. Ayrıldıkları yer, bazı RAD anlatımlarında süt ürünleri ve tahılların da kısıtlanmasıdır.
Son güncelleme:
Yan yana karşılaştırma
| Ölçüt | RAD diyeti | Akdeniz diyeti |
|---|---|---|
| Ne yenir | Sebze, yeşillik, meyve, balık, yumurta, tavuk, bakliyat, zeytinyağı, kuruyemiş. Bazı anlatımlarda süt ürünü ve tahıl az. | Sebze, meyve, bakliyat, tam tahıl, zeytinyağı, balık, yoğurt, peynir. Kırmızı et ve tatlı seyrek. |
| Karbonhidrat düzeyi | Düşük ile orta arası; kan şekerini hızlı yükselten besinler azaltılır. | Orta; karbonhidrat tam tahıl, bakliyat ve meyveden gelir. |
| Uygulanabilirlik ve Türk mutfağına uyum | Türk mutfağına uyar. Süt ürünü ve ekmek kısıtlanırsa kahvaltı ve ara öğün zorlaşabilir. | Ege ve Akdeniz ev yemekleriyle neredeyse aynıdır; kahvaltı, cacık, ayran sofrada kalır. |
| Lipödemdeki çalışmalar | Etkisini ölçen çalışma yok. ABD bakım standardında uzman önerisi olarak anılır. | Küçük bir çalışmada kilo ve yağ kütlesinde azalma bildirildi. Kalp sağlığına yararı lipödem dışı büyük bir çalışmayla gösterildi. |
| Kimler dikkat etmeli | Kısıtlayıcı uygulanırsa kalsiyum ve posa alımı düşebilir. Yeme bozukluğu öyküsünde dikkat. | Çoğu yetişkin için uygundur. Böbrek hastalığında ve kan sulandırıcı kullanımında miktar hekimle ayarlanır. |
| Sürdürülebilirlik | Kalıcı düzen olarak düşünülür; kısıtlamalar arttıkça sürdürmek zorlaşır. | Ömür boyu uygulanabilir, aileyle paylaşılabilir. |
İki düzen de lipödemli yağ dokusunu tümüyle gidermez. Lipödeme özgü, etkisi kanıtlanmış tek bir diyet yoktur; ikisinde de amaç fazla kiloyu azaltmak ve genel sağlığı korumaktır.
Hangisi kime uyar?
RAD diyeti ne zaman tercih edilebilir?
- Lipödem adıyla anılan bir düzeni izlemek size güven veriyorsa
- Şeker ve paketli gıdayı sıkı bir çerçeveyle bırakmak istiyorsanız
- Lenf ödemi eşlik ediyor ve hekim ile fizyoterapist izlemi altındaysanız
Akdeniz diyeti ne zaman daha uygun?
- Yoğurt, ayran ve peyniri bırakmak istemiyorsanız
- Ailenizle aynı sofrayı paylaşmak istiyorsanız
- Çalışmayla denenmiş bir düzeni tercih ediyorsanız
- Kolesterol ya da tansiyon da gündemdeyse
Pratikte iki düzen çoğu zaman birleşir. Akdeniz sofrası temel alınır, RAD diyetinin şeker ve paketli gıdaya bakışı eklenir. Süt ürünü ya da tahılı azaltmak gerekiyorsa bu karar bir diyetisyenle verilir, gereksiz bir besin grubu sofradan çıkarılmaz. Ayrıntılar için RAD diyeti ve Akdeniz diyeti sayfalarına bakın.
Bir örnekle: RAD diyetine göre kahvaltıda peyniri bırakan biri, yerine yumurta ve zeytin koyabilir. Akdeniz sofrasında ise beyaz peynir ve bir dilim tam tahıllı ekmek kalır. İki kahvaltı da sebzeyle zenginleştirilirse birbirine çok yaklaşır.
İkisinin de uygun olmadığı durumlar
Hiçbiri size yakın gelmiyorsa ya da insülin direnci öndeyse karbonhidratı daha bilinçli seçen düşük glisemik beslenme bir seçenek olabilir. Kilo vermek öncelikse ve sağlık engeli yoksa düşük karbonhidratlı bir düzen de konuşulabilir.
Tuz ve su konusunda dolaşan abartılı bilgiler için lipödemde tuz ve su rehberine bakabilirsiniz. Tuzu azaltmak genel sağlık içindir; lipödem yağını yok etmez. İdrar söktürücü ilaç ve ödem atıcı çaylar hiçbir yaklaşımın parçası olarak önerilmez.
Hangi düzen seçilirse seçilsin, sürdürebildiğiniz küçük değişiklikler sıkı ama kısa süren kurallardan çoğu zaman daha çok işe yarar.
Kaynaklar
- Herbst KL ve ark. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology 2021 — RAD diyetinin uzman uzlaşısında anılması
- Di Renzo L ve ark. Modified Mediterranean diet and body composition in lipedema. Nutrients 2021 — lipödemde Akdeniz diyeti çalışması
- Estruch R ve ark. Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet (PREDIMED). NEJM 2018 — Akdeniz diyetinin kalp-damar sağlığına etkisi
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödeme özgü kanıtlanmış diyet olmaması, idrar söktürücü önerilmemesi
