Lipödemde aralıklı oruç mu, düzenli öğün mü?
Aralıklı oruç yemeğin saatini sınırlar; düzenli öğünlü düşük glisemik beslenme ise gün boyu dengeli aralıklarla, kan şekerini yavaş yükselten öğünler kurar. Lipödemde ikisi de doğrudan çalışılmadı. Uzun açlığa iyi uyum sağlayan, sağlık engeli olmayan kadınlarda aralıklı oruç denenebilir; acıkınca aşırı yiyen, şeker ilacı kullanan ya da yeme bozukluğu öyküsü olanlar için düzenli öğün daha güvenli bir seçimdir.
Son güncelleme:
Yan yana karşılaştırma
| Ölçüt | Aralıklı oruç | Düzenli öğünlü düşük glisemik beslenme |
|---|---|---|
| Ne yenir | Ne yenileceğini söylemez; yemek belli saatlere sığdırılır. Örneğin 16:8 düzeninde 11.00 ile 19.00 arası. | Gün içinde üç ana öğün, gerekirse bir-iki ara öğün. Bulgur, bakliyat, tam tahıl, sebze, yoğurt, meyve. |
| Karbonhidrat düzeyi | Belirli değil; sofraya göre değişir. | Orta; karbonhidratın türü seçilir, miktarı ayarlanır. |
| Uygulanabilirlik ve Türk mutfağına uyum | Kahvaltı geç saate kayar. Aile kahvaltısı, iş yemeği ve akşam misafirliği saatle çakışabilir. | Türk sofrasının öğün düzenine uyar; kahvaltı, öğle ve akşam yemeği yerinde kalır. |
| Lipödemdeki çalışmalar | Lipödemde çalışma yok. Lipödem dışı çalışmalarda kilo kaybı ve bazı metabolik değerlerde iyileşme bildirildi. | Lipödemde çalışma yok. Glisemik indeks ve yük kavramı uluslararası besin tablolarına dayanır. |
| Kimler dikkat etmeli | Gebelik ve emzirme, tip 1 diyabet, insülin ya da şeker ilacı, yeme bozukluğu öyküsü, mide sorunları, tok karnına ilaç alanlar. | Şeker ilacı ya da insülin kullananlar değişikliği hekimle yapar. Çoğu kişi için uygundur. |
| Sürdürülebilirlik | Kişiye uyuyorsa uzun süre sürebilir; uymuyorsa çabuk bırakılır. | Kalıcı bir düzen olarak sürdürülebilir. |
İki yaklaşım birbirini dışlamaz. Aralıklı oruç yapan biri yeme saatleri içinde düşük glisemik bir sofra kurabilir.
Hangisi kime uyar?
Aralıklı oruç kime uyabilir?
- Akşam yemeğinden sonra atıştırmayı bırakmak isteyenlere
- Sabahları zaten aç hissetmeyenlere
- Açlıkta baş dönmesi, titreme yaşamayanlara
Düzenli öğün kime daha uygun?
- Uzun açlıktan sonra kontrolsüz yediğini fark edenlere
- Şeker ilacı ya da insülin kullananlara
- Yeme bozukluğu öyküsü olanlara
- Sabah tok karnına ilaç alması gerekenlere
Kararsızsanız iki hafta boyunca deneyip not tutabilirsiniz. Acıkma düzeyinizi, tatlı isteğinizi ve akşam ne kadar yediğinizi yazın. Aralıklı oruç sizi aşırı yemeye itiyorsa düzenli öğüne dönmek doğru olur. İki yaklaşımın ayrıntısı aralıklı oruç ve düşük glisemik beslenme sayfalarında.
Ramazan'da ne olur?
Ramazan orucu da bir tür zaman kısıtlamasıdır, ama gün boyu su içilmez ve iftarda kısa sürede çok yemek yenebilir. Lipödemli kadınlar için iftarı çorba, sebze ve protein ile açmak, tatlıyı küçük porsiyonla sınırlamak, sahuru atlamamak işe yarar. Diyabet ilacı kullanıyorsanız oruç tutmadan önce hekiminize danışın.
İkisinin de uygun olmadığı durumlar
Öğün saatinden çok öğünün içeriği önemlidir. Hangi düzeni seçerseniz seçin, her öğünde bir protein kaynağı, bol sebze ve tam tahıl bulunması tokluğu uzatır. Ara öğün seçenekleri için lipödemde ara öğünler rehberine bakabilirsiniz.
Vardiyalı çalışan, gece uyanan bebeği olan ya da düzensiz saatlerde yemek yemek zorunda kalan kadınlarda ikisi de olduğu gibi uygulanamayabilir. Bu durumda öğün saatleri kişinin gününe göre kurulur; kişiye özel lipödem diyeti sayfasında bu planın nasıl yapıldığı anlatılıyor.
Açlık ya da tokluk saatlerinden bağımsız olarak, gün boyu yeterli su içmek ve öğün atlamayı alışkanlık haline getirmemek önemlidir.
Kaynaklar
- de Cabo R, Mattson MP. Effects of intermittent fasting on health, aging, and disease. NEJM 2019 — aralıklı orucun genel fizyolojisi
- Atkinson FS ve ark. International tables of glycemic index and glycemic load values 2021. Am J Clin Nutr 2021 — glisemik indeks ve yük tabloları
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödemde kilo yönetimi
