Lipödemde baklagil yenir mi? Nohut, mercimek ve kuru fasulye

Kuru fasulye pilav, nohutlu bulgur, mercimek çorbası: Türk mutfağında baklagil tencerenin demirbaşıdır. Lipödem tanısından sonra ise aynı tencereye kuşkuyla bakılır. "Karbonhidratı çok", "şişlik yapıyor", "düşük karbonhidratlı beslenmeye uymuyor" gibi cümleler bu kuşkuyu büyütür.

Lipödemde baklagil yenir mi?

Yenir. Baklagilin lipödemi kötüleştirdiğini gösteren bir çalışma yoktur. Lipödem dokusuna, ağrıya ya da ödeme yararını gösteren bir çalışma da yoktur. Dolayısıyla buradaki öneri lipödeme özgü bir kanıta değil, genel beslenme bilgisine dayanır.

Genel bilgi ise açıktır. Dünya Sağlık Örgütü, beslenmedeki karbonhidratın öncelikle tam tahıl, sebze, meyve ve baklagilden gelmesini önerir; baklagile örnek olarak mercimek, nohut, fasulye ve kuru bezelyeyi sayar [1]. Baklagil, zeytinyağı ve sebzeyle birlikte Akdeniz diyetinin de temel besinlerindendir.

Baklagil tabağa ne katar?

İki şey katar: lif ve bitkisel protein. Lif için sözlükteki posa maddesine bakabilirsiniz. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinler için günde en az 25 gram lif önerir [1]. Çoğu gözlem çalışmasına dayanan geniş bir derleme, lif alımı yüksek olan gruplarda kalp-damar hastalığı, tip 2 diyabet ve kalın bağırsak kanserinin daha seyrek görüldüğünü bildirmiştir [2]. Bu bulgu genel nüfusa aittir; lipödemli kadınlarda ayrıca sınanmamıştır.

Protein tarafında baklagil, etin ve yumurtanın olmadığı öğünleri tamamlar. Yanına yoğurt ya da bulgur konduğunda tabak dengelenir.

Baklagil tok tutar mı?

Kısa süreli çalışmalar bu yönde. Dokuz denemeyi bir araya getiren bir analizde, baklagil içeren öğünden sonra tokluk hissi, aynı kalorideki karşılaştırma öğününe göre daha yüksek ölçülmüştür. Aynı analizde bir sonraki öğünde yenen miktar değişmemiştir ve yazarlar çalışmaların küçük olduğunu belirtir [3].

Yani baklagil öğünden sonra tokluğu artırabilir, ancak bu tek başına kilo kaybı anlamına gelmez. Lipödem dokusunun diyete sınırlı yanıt verdiği de ayrıca bilinir; ayrıntısı kilo neden gitmiyor yazısında.

Nohut, mercimek, kuru fasulye: hangisi nasıl yenir?

Bir porsiyon baklagil ne kadardır?

Ev ölçüsüyle pişmiş baklagil yemeğinde bir porsiyon, bir kepçe ya da çukur tabağın yarısı kadar düşünülebilir. Salatada üç dört yemek kaşığı haşlanmış nohut ya da mercimek yeterlidir. Bu ölçüler örnektir, kişiye özel değildir; günlük miktarınızı diyetisyeniniz belirler.

Örnek tabaklar:

• Bir kepçe kuru fasulye, iki kaşık bulgur pilavı, büyük bir kâse çoban salata
• Bir kâse kırmızı mercimek çorbası, yanında ızgara tavuk ve yeşillik
• Roka, domates ve salatalık üzerine dört kaşık haşlanmış nohut, limon ve zeytinyağı
• Yeşil mercimek yemeği, yanında bir kâse yoğurt

Baklagil gaz ve şişkinlik yapar mı?

Bazı kişilerde yapar, sanıldığı kadar yaygın olmayabilir. Üç beslenme çalışmasının katılımcılarına sekiz ile on iki hafta boyunca her gün yarım su bardağı fasulye verilmiştir. İlk hafta gaz artışı bildirenler katılımcıların yarısından azdır ve yanıt fasulye türüne, kişiye göre değişmiştir [4].

Burada bir ayrım yapmak gerekir. Baklagilden sonra hissedilen şişkinlik karındadır ve bağırsakla ilgilidir. Bacaktaki lipödem dokusu ya da ödem ile aynı şey değildir.

Mutfakta yaygın alışkanlıklar şunlardır: kuru baklagili bir gece suda bekletmek, ıslatma suyunu dökmek, iyice pişirmek ve küçük porsiyonla başlamak. Kırmızı mercimek gibi kabuksuz türler bazı kişilere daha rahat gelebilir. Bu alışkanlıkların etkisi kişiye göre değişir.

Düşük karbonhidratlı besleniyorsam baklagil yiyebilir miyim?

Bu, uyguladığınız düzenin ne kadar sıkı olduğuna bağlıdır. Ilımlı düzenlerde küçük porsiyon baklagil yer bulabilir; karbonhidratın çok azaltıldığı ketojenik düzende ise çoğu zaman yer bulmaz. Baklagili seven biri için bu, diyet türünü seçerken hesaba katılacak bir noktadır. Diğer besinlerle ilgili sorular besin besin bölümünde.

Konserve baklagil olur mu?

Olur. Haşlanmış konserve nohut ve fasulye, zamanı dar olanlar için kullanışlıdır. Salamura suyu tuzludur; süzüp bol suyla durulamak tuzun bir kısmını uzaklaştırır. Etikette tuz miktarına ve eklenmiş şekere bakmak yeterlidir. Soslu hazır fasulye yemekleri ise ayrı değerlendirilir, çünkü sosları tuzlu ve şekerli olabilir.

Tarif için nereye bakmalıyım?

Bu site baklagilin tabaktaki yerini anlatır. Pişirme adımları ve ıslatma süreleri için kardeş sitemiz Lipödem Beslenme'deki hafif kuru fasulye ve nohut yemeği yazısına bakabilirsiniz.

Ne zaman hekime ya da diyetisyene danışmalıyım?

• Böbrek hastalığınız varsa baklagildeki protein, potasyum ve fosfor hesaba katılır; miktarı hekiminiz ve diyetisyeniniz belirler.
• Diyabet ilacı ya da insülin kullanıyorsanız baklagildeki karbonhidrat öğün hesabına girer; miktarı hekiminiz ve diyetisyeninizle ayarlayın.
• Gut tanınız varsa ya da ürik asidiniz yüksekse baklagil sıklığını hekiminize sorun.
• Huzursuz bağırsak sendromunda bazı baklagiller şikâyeti artırabilir; bu durumda kişiye özel bir deneme planı gerekir.
• Baklagilden sonra şiddetli karın ağrısı, kusma ya da döküntü oluyorsa hekime başvurun.
• Bacakta tek taraflı, hızlı gelişen şişlik beslenmeyle açıklanmaz; vakit kaybetmeden hekime gidin.

Sık sorulan sorular

Lipödemim var, kuru fasulye ve nohut karbonhidratlı diye bırakmamı söylediler, gerçekten bırakmalı mıyım?

Bırakmanız gerekmez. Baklagilin lipödemi kötüleştirdiğini gösteren bir çalışma yoktur. Dünya Sağlık Örgütü karbonhidratın öncelikle tam tahıl, sebze, meyve ve baklagilden gelmesini önerir. Sıkı bir ketojenik düzen uyguluyorsanız karbonhidrat sınırı nedeniyle yer bulmayabilir; bu, lipödemin değil seçtiğiniz düzenin kuralıdır. Kararı diyetisyeninizle birlikte verin.

Mercimek ya da nohut yediğim günlerde karnım şişiyor, bu bacaklarımdaki lipödem ödemini artırır mı?

Bunu gösteren bir bulgu yok. Baklagilden sonraki şişkinlik bağırsaktaki gazla ilgilidir ve karında hissedilir; bacaktaki lipödem dokusu ya da ödemle aynı şey değildir. Küçük porsiyonla başlamak, baklagili ıslatıp suyunu dökmek ve kırmızı mercimek gibi kabuksuz türleri denemek bazı kişilerde şikâyeti hafifletebilir. Tek bacakta ani gelişen şişlikte ise hekime başvurun.

Haftada kaç gün baklagil yemeliyim, lipödem diyetinde nohut ve mercimek için bir sayı var mı?

Lipödeme özel bir sayı yoktur. Genel beslenme önerileri baklagile hafta içinde düzenli yer açılmasını destekler, ancak sıklık kişiye göre değişir. Sindiriminiz, böbrek sağlığınız, uyguladığınız diyet türü ve damak zevkiniz bu kararı etkiler. Haftalık planı diyetisyeninizle yapmak, hem miktarı hem de çeşitliliği dengede tutmanın pratik yoludur.

Et yemiyorum, lipödem diyetinde proteini yalnız nohut ve mercimekten almam yeterli olur mu?

Baklagil iyi bir bitkisel protein kaynağıdır, ancak tek başına bırakılmamalıdır. Yoğurt, peynir, yumurta, kuruyemiş ve tam tahıllarla birlikte yendiğinde protein çeşitlenir. Vegan besleniyorsanız B12 gibi bazı besin ögeleri ayrıca izlenir. Günlük protein ihtiyacınızı ve takviye gerekip gerekmediğini diyetisyeniniz ve hekiminiz değerlendirir.

Kaynaklar

1. Dünya Sağlık Örgütü. Sağlıklı beslenme bilgi notu — karbonhidratın tam tahıl, sebze, meyve ve baklagilden gelmesi; günlük lif önerisi
2. Reynolds A ve ark. Carbohydrate quality and human health. Lancet 2019 — yüksek lif alımı ile kalp-damar hastalığı, tip 2 diyabet ve kalın bağırsak kanseri ilişkisi
3. Li SS ve ark. Dietary pulses, satiety and food intake. Obesity 2014 — baklagilli öğünden sonra tokluk hissi; sonraki öğünde yenen miktarın değişmemesi
4. Winham DM, Hutchins AM. Perceptions of flatulence from bean consumption. Nutr J 2011 — günlük yarım su bardağı fasulye ile gaz artışı bildirimi