Lipödemde börek, poğaça ve simit yenir mi? Hamur işinde porsiyon

Lipödemde börek, poğaça ve simit yasak değildir, ama her gün değil ara sıra ve küçük porsiyonda yenecek yiyeceklerdir. Türkiye Beslenme Rehberi'nin 75 kilokalorilik birimlerinden hesaplandığında bir poğaça yaklaşık 300–375, iki dilim sebzeli ya da kıymalı börek 450–525 kilokalori eder. Yarım simit ise iki ince dilim ekmeğe denk sayılır ve kahvaltının ekmeği yerine geçebilir.

13.11.2026 Son güncelleme: 13.11.2026 7 dk okuma

Lipödemde börek, poğaça ve simit yenir mi? Hamur işinde porsiyon

Sabah işe giderken alınan bir simit, misafirlikte ikram edilen su böreği, pastanede çayın yanına bir poğaça… Hamur işi Türk kahvaltısının ve çay saatinin sık konuğudur. Lipödemle beslenme planı yaparken bunları tamamen çıkarmak zorunda değilsiniz; ama hangisinin ne kadar enerji taşıdığını bilmek, ne sıklıkla ve hangi porsiyonda yiyeceğinize karar vermeyi kolaylaştırır.

Lipödemde hamur işi yenir mi?

Yenir. Lipödemde beslenme çalışmalarını tarayan bir kapsam derlemesi, bu hastalık için kanıta dayalı bir beslenme tedavisi bulunmadığını yazar ve fazla kilonun belirtileri ağırlaştırabileceğini belirtir [1]. Belirli bir hamur işini lipödem nedeniyle yasaklayan bir çalışma bilmiyoruz.

Hamur işini zorlaştıran şey küçük hacimde çok enerji taşımasıdır: rafine un, tereyağı ya da margarin, bazen kaşar ya da kıyma bir araya gelir. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) börek, poğaça ve pastane ürünlerini "isteğe bağlı tercihler" arasında sayar; tereyağı ya da kremanın girdiği pasta, börek, kurabiye ve poğaçayı doymuş yağ kaynakları arasında listeler [2]. Rehber ayrıca pastane, paketli ve kafe ürünlerinin trans yağ içeren yağlar ve yüksek miktarda sodyum içerebileceğini belirtir [2].

Bir laboratuvar çalışmasında 20 yetişkin iki hafta ultra işlenmiş, iki hafta işlenmemiş besinlerden oluşan bir diyetle beslendi ve istedikleri kadar yediler. Ultra işlenmiş dönemde günde ortalama yaklaşık 508 kilokalori daha fazla enerji aldılar ve kilo aldılar [3]. Çalışma küçük ve kısa sürelidir; tek tek hamur işlerini değil bütün bir beslenme düzenini karşılaştırır ve lipödemli kadınlarda yapılmamıştır.

Simit, poğaça, açma ve börek: hangisi ne kadar enerji verir?

TÜBER, isteğe bağlı besinleri 75 kilokalorilik bir standart miktarın katları olarak verir [2]. Aşağıdaki tabloda bu katları 75 ile çarparak kilokaloriye çevirdik; enerji sütunu rehberde yazmaz, TÜBER değişim listesinden hesaplanmış yaklaşık bir değerdir. Rehber bu miktarların öneri olmadığını, kontrollü tüketime yardım için verildiğini belirtir [2].

Ürün (miktar)	Standart miktarın katı	Yaklaşık enerji (hesap)
Susamlı küçük simit, 1 adet (15–17 g)	1	75 kkal
Pastane simidi, büyük, 1 adet (60–90 g)	3–5	225–375 kkal
Açma ya da börek çeşitleri, 1 adet (20–90 g)	1–4	75–300 kkal
Poğaça, 1 adet (75–100 g)	4–5	300–375 kkal
Kurvasan, 1 adet (50–100 g)	3–5	225–375 kkal
Su böreği, 2 dilim (110–160 g)	4–6	300–450 kkal
Sebzeli ya da kıymalı börek, 2 dilim (150 g)	6–7	450–525 kkal
Kol ya da Karaköy böreği, 1 adet (120 g)	6	450 kkal
Talaş böreği, 1 adet (135 g)	8	600 kkal
Galeta, 3 küçük adet (15 g)	1	75 kkal

Tablodaki aralıklar büyüklük ve tarife göre değişir; evde yaptığınız börekte yağ ve peynir miktarı bu sayıyı yukarı ya da aşağı çeker.

Simit ekmek yerine sayılır mı?

Sayılır. TÜBER ekmek ve tahıl grubunda yarım simidi (50 g) iki ince dilim ekmekle aynı porsiyon olarak verir; bir tahıl porsiyonu yaklaşık 150 kilokaloridir [2]. Rehberin yaşa göre tablosunda yetişkinler için günlük tahıl önerisi 3½ ile 5 porsiyon arasındadır; aralığın ucu cinsiyete ve enerji ihtiyacına göre değişir [2]. Yani bütün bir simit yaklaşık iki tahıl porsiyonudur ve kahvaltının ekmek payını tek başına karşılar; yanına ayrıca ekmek koymamak yeterlidir.

Rehber tahıllarda tam tahıllı ürünlerin tercih edilmesini önerir [2]. 45 ileriye dönük çalışmayı birleştiren bir meta-analizde günde 90 gram tam tahıl artışı (örneğin iki dilim tam tahıllı ekmek ve bir kâse tahıl) koroner kalp hastalığı riskinde yaklaşık %19 düşüşle ilişkili bulundu [4]. Bu gözlemsel bir ilişkidir ve simit gibi beyaz unlu ürünler için değil tam tahıllar için geçerlidir. Ekmek seçimini ekmek ve tahıllar yazısında, kan şekerini daha az dalgalandıran seçenekleri düşük glisemik indeksli besinler listesi yazısında anlattık.

Evde börek daha hafif nasıl yapılır?

Ev böreğinin avantajı malzemeyi sizin seçebilmenizdir. Aşağıdakiler porsiyonun enerjisini düşürmenin pratik yollarıdır:

Yufka sayısı: TÜBER'de üçte bir yufka (50 g) bir tahıl porsiyonudur [2]. Tepsi böreğinde kat sayısını azaltıp iç harcı artırmak, dilim başına düşen hamuru azaltır.
İç harç: Ispanak, pırasa, kabak, mantar ya da semizotu gibi sebzeli iç; peynir olarak az tuzlu beyaz peynir ya da lor. Rehber de peynirde az tuzlu ya da tuzsuz olanları önerir [2].
Yağ: Kat aralarına eritilmiş tereyağı yerine yoğurt, süt ve az zeytinyağı karışımını fırçayla ince sürmek.
Pişirme: Sigara böreği ya da pişiyi kızartmak yerine fırında pişirmek; rehber kızartmadan kaçınmayı önerir [2].
Dilim: Tepsiyi pişirmeden önce eşit dilimlere ayırmak, porsiyonu baştan belirler.

Ev böreği yine de bir tahıl ve yağ yemeğidir; ıspanaklı olması onu sebze yemeği yerine geçirmez. Yanına söğüş ya da salata koymak tabağı tamamlar. Yumurtalı ve yumurtasız kahvaltı fikirleri için kardeş sitemiz Lipödem Beslenme'deki lipödem kahvaltısı sayfasına bakabilirsiniz.

Kahvaltıda börek ya da simit yenecekse tabak nasıl kurulur?

Simitli kahvaltı: 1 simit (ayrıca ekmek yok), 1 haşlanmış yumurta ya da iki kibrit kutusu büyüklüğünde beyaz peynir, bol domates, salatalık ve yeşillik, şekersiz çay. Rehberde iki kibrit kutusu büyüklüğündeki beyaz peynir (40–60 g) bir süt grubu porsiyonudur [2].
Hafta sonu börekli kahvaltı: 1 dilim ıspanaklı ya da peynirli börek, 1 haşlanmış yumurta, söğüş tabağı, 1 kâse yoğurt. O gün öğle öğününde ekmeği azaltmak günü dengeler.
Pastanede: Poğaça ya da açma alınacaksa tek adetle yetinmek, yanına ayran ve bir meyve eklemek; ikinci bir hamur işini aynı öğüne koymamak.

Kahvaltı tabağının diğer seçenekleri için lipödem kahvaltısı yazımıza, misafirlik ve özel günlerde hamur işiyle nasıl baş edileceğine dışarıda yemek ve özel günler yazısına bakabilirsiniz.

Pastane ve paketli hamur işinde neye bakılır?

İçindekilerde "kısmen hidrojenize yağ" ya da margarin yazıyorsa trans yağ olasılığı vardır; rehber trans yağ kaynaklarından uzak durulmasını önerir [2].
Etiketteki tuz miktarını benzer ürünlerle karşılaştırın; rehber pastane ve paketli ürünlerin yüksek sodyum içerebileceğini belirtir [2].
Paket üzerindeki "porsiyon" ile sizin yediğiniz miktarın aynı olup olmadığına bakın; bir pakette birden fazla porsiyon olabilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Şeker hastalığı ya da insülin direnci tanınız varsa, hamur işinden sonra sık sık aşırı susama, halsizlik ya da uyku basması fark ediyorsanız hekiminize başvurun. Bu durumlarda hamur işinin sıklığını ve öğün düzenini hekiminizin önerisine göre diyetisyeninizle planlayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Lipödemim var, her sabah simit yiyebilir miyim?

Simit ekmek grubundan sayılır; Türkiye Beslenme Rehberi'ne göre yarım simit iki ince dilim ekmeğe denk gelir. Her sabah simit yiyecekseniz o öğüne ayrıca ekmek eklememek, yanına peynir ya da yumurta ve bol sebze koymak tabağı dengeler. Haftanın bazı günlerinde tam tahıllı ya da çavdarlı ekmeğe dönmek çeşitliliği artırır.

Ev böreği pastane böreğinden daha mı hafiftir?

Her zaman değil; ev böreği de bol yağ ve peynirle yapılırsa enerjisi yüksektir. Fark, malzemeyi sizin seçebilmenizdir. Yufka katını azaltmak, tereyağı yerine az zeytinyağı ve yoğurt kullanmak, ıspanak ya da pırasalı iç seçmek ve kızartmak yerine fırınlamak dilimi hafifletir. Pastane ürünleri ayrıca trans yağ ve tuz içerebilir.

Poğaça yerine galeta ya da kraker yesem olur mu?

Rehberin tablosuna göre bir poğaça 75 kilokalorilik birimin dört–beş katını taşırken üç küçük galeta bir birimdir; yani küçük porsiyonda galeta daha az enerji verir. Ancak paketli krakerler tuzlu olabilir. Etikette tuz ve yağ miktarına bakın, yanına peynir ya da ayran ekleyerek ara öğünü doyurucu hâle getirin.

Glütensiz börek lipödemde daha mı uygundur?

Çölyak hastalığınız ya da glüten hassasiyetiniz yoksa glütensiz unla yapılan börek kendiliğinden daha hafif sayılmaz; enerjisini yine yağ, peynir ve un miktarı belirler. Lipödemde glütensiz beslenmenin gerekli olduğunu gösteren yeterli bir kanıt bilmiyoruz. Glüten yedikten sonra şikâyetleriniz oluyorsa kendi kendinize kısıtlamadan önce hekiminize başvurun.