Lipödem takviyeleri işe yarar mı? Bilinenler ve riskler

Lipödem takviyeleri sosyal medyada en çok konuşulan konulardan biridir. Kapsüller, tozlar, bitkisel karışımlar ve çaylar ağrıyı azaltacağı ya da bacakları inceltecekleri iddiasıyla tanıtılır. Bu sayfada bu iddiaların neye dayandığını sade bir dille anlatıyoruz.

Lipödem takviyeleri işe yarar mı?

Lipödemde etkisi kanıtlanmış bir takviye yoktur. Lipödem bakımına dair kılavuz ve uzman önerileri de bir takviyeyi tedavinin parçası olarak önermez [1]. Takviyelerin ağrı, bacak hacmi ya da yağ dokusu üzerindeki etkisi lipödemli kadınlarda gösterilmemiştir.

Bu, takviyelerin hiçbir zaman gerekmediği anlamına gelmez. Bir eksiklik varsa onu gidermek genel sağlık için önemlidir. Ancak bu karar lipödem için değil, o eksiklik için verilir.

Neden bu kadar çok takviye öneriliyor?

Lipödem uzun yıllar fark edilmeyen ve diyete kısmen dirençli olabilen bir durumdur [2]. Çözüm arayan kadınlar hızlı sonuç vaat eden ürünlere kolayca yönelir. Sosyal medyadaki öneriler ise çoğu zaman kişisel deneyime ya da satış amacına dayanır.

Bir ürünün doğal ya da bitkisel olması güvenli ve etkili olduğu anlamına gelmez. Etiketteki iddialar da bilimsel bir çalışmanın sonucunu göstermez.

Takviyelerin riskleri neler?

• İlaç etkileşimi: bazı bitkisel ürünler kan sulandırıcı, tansiyon ya da tiroid ilaçlarıyla etkileşebilir.
• Karaciğer ve böbrek yükü: yüksek dozda alınan bazı vitaminler ve bitkisel karışımlar bu organları yorabilir.
• Belirsiz içerik: denetimi zayıf ürünlerde etikette yazmayan maddeler bulunabilir.
• Yanlış güven: takviyeye güvenip sofradaki değişiklikleri ertelemek asıl katkıyı geciktirir.

Vitamin eksikliğim varsa ne yapmalıyım?

Yorgunluk, saç dökülmesi ya da kas ağrısı gibi şikâyetleriniz varsa bunu hekiminizle konuşun. Kan tahlilinde D vitamini, B12, demir ya da başka bir eksiklik saptanırsa ne kullanılacağına ve ne kadar süreceğine hekim karar verir.

Tahlil yapmadan, kendi kendinize yüksek dozda vitamin kullanmak önerilmez. Eksiklik giderildikten sonra beslenmeyle aynı düzeyi korumak diyetisyenle planlanabilir.

Bazı durumlar eksiklik riskini artırır. Uzun süre çok düşük kalorili diyet yapmak, et ve süt ürünü tüketmemek, ağır adet kanamaları ve bazı mide ilaçları bunlara örnektir. Böyle bir durumunuz varsa tahlilin ne sıklıkla tekrarlanacağını hekiminize sorun.

Omega-3 için balık mı, kapsül mü?

Omega-3 yağları en çok hamsi, sardalya, uskumru ve somon gibi yağlı balıklarda bulunur. Ceviz, keten tohumu ve semizotu da bitkisel kaynaklardır. Haftada iki kez balık yemek sofraya omega-3'ü düzenli olarak getirir.

Omega-3 kapsüllerinin lipödemde ağrı ya da yağ dokusuna etkisi kanıtlanmamıştır. Balık yemiyorsanız ya da başka bir sağlık nedeniyle gerekiyorsa kapsül kararını hekiminizle verin.

Zerdeçal, yeşil çay ve polifenoller ne durumda?

Zerdeçal, yeşil çay, kakao ve renkli sebze ve meyvelerde bulunan polifenol adlı bitkisel bileşikler çok konuşulur. Bu bileşiklerin lipödemde etkisi bilinmiyor. Yüksek doz kapsül hâlindeki ürünler ise yemekteki miktardan çok farklıdır.

Zerdeçalı yemeğe baharat olarak eklemek, yeşil çayı şekersiz içmek ve sofrada renkli sebzelere yer vermek güvenli bir yoldur. Bunları bir tedavi gibi görmemek gerekir.

Ödem atıcı ve arındırıcı ürünler ne olacak?

"Ödem atıcı", "arındırıcı" ya da "detoks" diye satılan çaylar ve tabletler lipödemde önerilmez. Bunların bir kısmı idrar söktürücü etki gösterir ve tartıda kısa süreli bir düşüş yaratır. Bu düşüş yağdan çok kaybedilen sudan gelir. İdrar söktürücülerin lipödemde yeri olmadığı kılavuzda da belirtilir [1].

Bu tür inanışları lipödem diyeti mitleri yazısında ayrıca ele aldık.

Bir takviye denemeden önce neye bakmalıyım?

Hekiminize danışmadan takviyeye başlamayın. Görüşmeye giderken kullandığınız bütün ilaçların ve ürünlerin listesini götürmek değerlendirmeyi kolaylaştırır. Bir ürünün size uygun olup olmadığını, gerçekten bir eksikliği karşılayıp karşılamadığını bu görüşmede netleştirebilirsiniz.

Lipödem bakımı üzerine uzman önerileri, takviyeden önce işlenmemiş besin ağırlıklı bir beslenmeyi öne çıkarır [3]. Sık sorulan diğer konular için lipödem diyeti hakkında sık sorulan sorular sayfasına bakabilirsiniz.

Besinle neler karşılanabilir?

Dengeli bir sofra birçok ihtiyacı kendiliğinden karşılar. Yağlı balık omega-3, yeşil yapraklı sebzeler folat ve magnezyum, yoğurt ve peynir kalsiyum, kuru baklagiller demir ve lif verir. Güneş ışığı da D vitamininin ana kaynağıdır.

Eksiklik riskini artıran bir durum varsa, örneğin vegan beslenme, gebelik ya da bazı ilaçların kullanımı, planı kişiye göre kurmak gerekir. Kişiye özel lipödem diyeti sayfasında bu planın nasıl hazırlandığını anlattık.

Kaynaklar

1. Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödemde takviye ve idrar söktürücünün tedavi çerçevesinde yer almadığı
2. Kruppa P ve ark. Lipödem: patogenez, tanı ve tedavi seçenekleri. Dtsch Arztebl Int 2020 — lipödemin genel tanımı ve diyete kısmen dirençli olduğu
3. Herbst KL ve ark. ABD'de lipödem bakım standardı. Phlebology 2021 — işlenmemiş besin ağırlıklı beslenme önerisi