Lipödemde yumurta yenir mi? Haftada kaç yumurta

Yumurta, kahvaltı sofrasının en tanıdık besinidir. Yine de lipödem listelerinde kimi zaman "her gün iki tane", kimi zaman "haftada en çok üç" diye geçer. Bu çelişkinin nedeni basit: lipödemde yumurtayı ayrıca inceleyen bir araştırma yok, herkes genel bilgiden kendi yorumunu çıkarıyor.

Lipödemde yumurta yenir mi?

Yenir. ABD'de lipödem için hazırlanan bakım standardının tam metninde yumurtayla ilgili ne bir öneri ne de bir yasak geçer [1]. Aynı belge beslenme planının uzun süre sürdürülebilir olmasını ister. Kısacası yumurtayı sofradan çıkarmak için lipödem tek başına bir gerekçe değildir.

Tersi de geçerlidir. Yumurtanın lipödem dokusuna, ağrıya ya da şişliğe yararı olduğunu gösteren bir çalışma da yoktur. Yumurta burada sıradan, erişilebilir bir protein kaynağıdır; ne fazlası ne eksiği.

Haftada kaç yumurta yenebilir?

Lipödeme özel bir sayı verilemez, çünkü bu soruyu soran bir çalışma yapılmamıştır. Genel nüfus için elimizdeki en geniş veri, ABD'de üç büyük grubun 32 yıla varan süreyle izlendiği araştırmadır. Bu araştırmada ve birlikte yayımlanan toplu analizde, günde bir yumurtaya kadar olan orta düzey tüketim kalp-damar hastalığı riskiyle ilişkili bulunmamıştır [2].

İki noktayı akılda tutmak gerekir. Birincisi, bu bir gözlem çalışmasıdır; "günde bir yumurta yiyin" diyen bir reçete değildir. İkincisi, izlenen kişiler çalışmanın başında kalp-damar hastalığı, tip 2 diyabet ve kanser tanısı olmayan yetişkinlerdi [2]. Bu hastalıklardan biri sizde varsa sonuç size doğrudan uygulanamaz.

Amerikan Kalp Derneği de 2020 tarihli bilim bildirisinde belirli bir kolesterol sayısına odaklanmak yerine beslenme düzeninin bütününe bakılmasını önerir [3]. Size uygun miktarı kan değerlerinizi bilen hekiminiz ve diyetisyeniniz belirler.

Yumurta kolesterolü yükseltir mi?

Amerikan Kalp Derneği'nin bildirisine göre gözlem çalışmaları, besinlerle alınan kolesterol ile kalp-damar hastalığı arasında genel olarak anlamlı bir ilişki göstermez. Aynı bildiri, ortalamanın üzerinde kolesterol alımının çoğu müdahale çalışmasında toplam ve LDL kolesterolde yükselmeyle birlikte görüldüğünü de belirtir [3]. Yani yanıt "hiç etkilemez" değildir; miktar ve tabağın geri kalanı önem taşır.

Pratikte yumurtanın yanında ne olduğu, yumurtanın kendisi kadar belirleyicidir. Sucuklu, kavurmalı ya da bol tereyağlı yumurta ile haşlanmış yumurta ve domates aynı tabak değildir.

Yumurta nasıl pişirilirse daha uygun olur?

Haşlama, çılbır ve az yağda pişen menemen gündelik seçeneklerdir. Sebzeli omlet, yumurtayı sebzeyle buluşturduğu için akşam yemeğinde de kullanılabilir. Kızgın yağda yüzen sahanda yumurta ve işlenmiş etle pişen çeşitler seyrek tutulur. Aşağıdaki tablo mutfak alışkanlığına dayalı bir gruplamadır, bir araştırma sonucu değildir.

Yumurtayı hangi öğünde, neyle yemeli?

Aşağıdaki tabaklar birbirinden bağımsız örneklerdir; aynı günün menüsü değildir, kişiye özel de değildir.

• Kahvaltı: bir haşlanmış yumurta, bir dilim beyaz peynir, domates, salatalık, yeşillik, bir dilim tam buğday ekmeği
• Öğle: yeşil mercimekli ve bol maydanozlu salata, üzerine dörde bölünmüş bir yumurta
• Akşam: ıspanaklı omlet, yanında bir kâse yoğurt ve mevsim salatası
• Ara öğün: bir haşlanmış yumurta ve bir avuç çiğ sebze (havuç, salatalık)

Sabah sofrasının tamamı için lipödem kahvaltısı yazısına bakabilirsiniz. Öğle ve akşam tabaklarında yumurtanın yerini lipödemde ne yenir, ne yenmez rehberinde besin gruplarıyla birlikte gösterdik.

Yumurta kilo vermeye yardım eder mi?

Yumurta tek başına kilo verdirmez. Proteinli bir kahvaltı bazı kadınlarda öğle yemeğine kadar tok kalmayı kolaylaştırabilir; bu kişiden kişiye değişir. Lipödem dokusunun diyetle küçültülmesinin zor olduğu da bakım standardında açıkça yazılıdır [1]. Bu nedenle yumurtadan bacak ölçüsünde değişiklik beklemek gerçekçi olmaz.

Yumurta yiyemiyorsam proteini nereden alırım?

Yumurta alerjisi olan ya da yumurtayı sevmeyen kadınlar proteini yoğurt, peynir, balık, tavuk ve kuru baklagilden alabilir. Hayvansal besin tüketmeyenler için seçenekler vejetaryen ve vegan beslenenler sayfasında. Besin besin diğer sorular besin besin bölümünde yanıtlanıyor.

Ne zaman hekime ya da diyetisyene danışmalıyım?

• Yumurta yedikten sonra döküntü, dudakta şişme, nefes darlığı ya da karın ağrısı oluyorsa alerji açısından hekime başvurun; nefes darlığı acil durumdur.
• Tip 2 diyabetiniz, kalp-damar hastalığınız ya da ailesel kolesterol yüksekliğiniz varsa yumurta sayısını hekiminiz belirler.
• Kolesterol ilacı kullanıyorsanız kan yağlarınızın izlemine göre miktar değişebilir.
• Böbrek hastalığında toplam protein sınırlanabilir; yumurta bu hesabın içindedir.

Sık sorulan sorular

Lipödemim var ve her sabah iki yumurta yiyorum, bu fazla mı, haftada kaç yumurta yemeliyim?

Lipödeme özel bir haftalık sayı yoktur. Sağlıklı yetişkinlerle yapılan büyük izlem çalışmalarında günde bir yumurtaya kadar tüketim kalp-damar hastalığı riskiyle ilişkili bulunmamıştır. Bu bir gözlemdir, öneri değildir; günde iki yumurta için aynı ölçüde veri yoktur. Diyabetiniz ya da yüksek kolesterolünüz varsa kan değerlerinize bakan hekiminiz ve diyetisyeniniz size uygun sayıyı söyler.

Kolesterolüm sınırda çıktı, lipödem diyetinde yumurtanın sarısını atıp yalnız beyazını mı yemeliyim?

Bu kararı kan yağlarınıza göre hekiminiz verir. Amerikan Kalp Derneği tek bir kolesterol sayısına değil, beslenme düzeninin bütününe bakılmasını önerir. Sarıyı atmadan önce yumurtanın yanındaki sucuk, tereyağı ve hamur işini gözden geçirmek çoğu zaman daha anlamlıdır. Sarı, yumurtadaki vitaminlerin büyük bölümünü taşır.

Yumurta yiyince bacaklarımdaki şişlik ya da lipödem ağrım artar mı, yumurta iltihap yapar mı?

Yumurtanın lipödemde şişliği ya da ağrıyı artırdığını gösteren bir çalışma yoktur; azalttığını gösteren de yoktur. Yumurtadan sonra belirgin şikâyetiniz oluyorsa birkaç hafta boyunca ne yediğinizi ve ne hissettiğinizi not edin. Döküntü, dudakta şişme ya da nefes darlığı alerji belirtisi olabilir, bu durumda hekime başvurun.

Akşam yemeğinde et yerine yumurta yesem lipödem diyetinde protein açısından yeterli olur mu?

Olabilir. Sebzeli bir omlet, yanında bir kâse yoğurt ve mevsim salatasıyla dengeli bir akşam tabağıdır. Günlük protein ihtiyacınız kilonuza, yaşınıza, hareketinize ve eşlik eden hastalıklara göre değişir; bu hesabı diyetisyeniniz yapar. Hafta içinde balığa, tavuğa ve kuru baklagile de yer açmak sofradaki çeşitliliği korur.

Kaynaklar

1. Herbst KL ve ark. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology 2021 — sürdürülebilir beslenme planı; lipödem dokusunun diyetle zor küçülmesi; metinde yumurtaya özel öneri bulunmaması
2. Drouin-Chartier JP ve ark. Egg consumption and risk of cardiovascular disease. BMJ 2020 — günde bir yumurtaya kadar tüketimin kalp-damar hastalığı riskiyle ilişkili bulunmaması
3. Carson JAS ve ark. Dietary cholesterol and cardiovascular risk: a science advisory from the American Heart Association. Circulation 2020 — besinle alınan kolesterol ve beslenme düzeni