Gebelik ve emzirmede lipödemde beslenme
Gebelik ve emzirme döneminde kilo verme diyeti, ketojenik diyet ve aralıklı oruç uygulanmaz. Bu dönemde amaç annenin ve bebeğin ihtiyacını karşılamak, kilo artışını hekimin önerdiği aralıkta tutmaktır. Beslenme hekimle birlikte, Akdeniz tipi dengeli bir sofra üzerine kurulur; lipödeme yönelik diyet değişiklikleri doğumdan ve emzirmeden sonraya bırakılır.
Son güncelleme:
Bu gruba özgü farklar
Lipödem çoğu zaman ergenlik, gebelik ya da menopoz gibi hormonal değişim dönemlerinde başlar ya da belirginleşir. Bazı kadınlar gebelikte bacaklarındaki dolgunluk ve ağrının arttığını anlatır. Gebelikte görülen sıvı birikimi de bu hissi güçlendirebilir.
Gebelikte vücudun enerji, protein, demir, folat, iyot ve kalsiyum ihtiyacı değişir. Emzirme döneminde ise süt yapımı için ek enerji ve sıvı gerekir. Bu ihtiyaçlar karşılanmadan yapılan kısıtlama hem annenin hem bebeğin sağlığını etkileyebilir.
Gebelikte ani ve belirgin şişlik, baş ağrısı ya da görme bozukluğu lipödemle ilgili sayılmaz. Bu belirtiler hekime hemen bildirilmesi gereken durumlardır.
Gebelikte kilo artışının ne kadar olması gerektiği gebelik öncesi kiloya göre değişir. Bu aralığı hekiminiz belirler. Önerilen aralığın çok üstünde kilo almak, doğumdan sonra lipödem şikâyetlerini artırabilir.
Diyet yaklaşımlarının bu gruptaki durumu
| Yaklaşım | Bu gruptaki durumu |
|---|---|
| Kişiye özel plan | Uygundur. Plan kilo verme amacı taşımaz; gebeliğin ve emzirmenin ihtiyacına göre hekimle uyumlu kurulur. |
| Akdeniz diyeti | Dengeli bir temel olarak uygundur. Cıva içeriği yüksek büyük balıklar yerine küçük balıklar seçilir. |
| Ketojenik diyet | Uygulanmaz. Gebelik ve emzirme, ketojenik diyete başlanmaması gereken durumlar arasındadır. |
| Düşük karbonhidratlı beslenme | Kilo verme amacıyla uygulanmaz. Gebelik şekeri varsa karbonhidrat düzeni hekim ve diyetisyenle ayarlanır. |
| Aralıklı oruç | Uygulanmaz. Uzun açlık bu dönemde önerilmez. |
Beslenmede dikkat edilecekler
- Kilo verme diyeti yok: bu dönemde porsiyonları kısmak yerine besin kalitesine odaklanılır.
- Her öğünde protein: yumurta, yoğurt, peynir, tavuk, balık, bakliyat. Yumurta ve et iyi pişirilir.
- Haftada iki kez hamsi, sardalya, istavrit gibi küçük balıklar. Kılıç ve ton gibi büyük balıklar seyrek.
- Sebze ve meyve her gün; iyi yıkanarak.
- Folik asit, demir ve iyot gibi takviyelerin kullanımı hekiminizin önerisine göre yapılır. Hekiminize danışmadan başlamayın.
- Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri, çiğ et ve çiğ yumurta yenmez.
- Emzirirken susuzluk hissi artar; su sık aralıklarla içilir.
- Kafein sınırlı tutulur; miktarı hekiminize sorun.
Örnek bir gün
| Öğün | Örnek |
|---|---|
| Kahvaltı | İyi pişmiş yumurta, pastörize beyaz peynir, domates, salatalık, bir dilim tam tahıllı ekmek |
| Ara öğün | Bir kase yoğurt ve bir meyve |
| Öğle | Etli nohut ya da mercimek yemeği, bulgur pilavı, salata |
| Ara öğün | Bir avuç ceviz ve birkaç kuru kayısı |
| Akşam | Fırında hamsi ya da tavuk, zeytinyağlı sebze, ayran |
Doğumdan ve emzirme bittikten sonra lipödeme yönelik beslenme planı yeniden konuşulabilir. Bu geçişin nasıl yapılacağı lipödem kilo verince geçer mi rehberinde de anlatılıyor.
Doğumdan sonra ne değişir?
Emzirme süresince enerji ihtiyacı yüksek kalır. Bu dönemde aç kalmak süt miktarını ve annenin enerjisini etkileyebilir. Kilo kendiliğinden yavaşça azalabilir; acele etmek gerekmez.
Uykusuzluk ve yorgunluk tatlıya ve hazır yiyeceğe yönelmeyi kolaylaştırır. Önceden hazırlanmış yoğurt, haşlanmış yumurta, meyve ve ceviz gibi kolay ara öğünler bu dönemde işe yarar. Ailenin ve yakınların yemek hazırlığına destek olması da beslenme düzenini korumaya yardım eder.
Kaynaklar
- Faerber G ve ark. S2k guideline lipedema. JDDG 2024 — lipödemin tanımı, ketojenik diyet için dikkat grupları
- Kruppa P ve ark. Lipedema: pathogenesis, diagnosis, and treatment options. Dtsch Arztebl Int 2020 — lipödemin hormonal dönemlerle ilişkisi
- Dünya Sağlık Örgütü. Sağlıklı beslenme bilgi notu — sağlıklı beslenme genel önerileri
